Thuận tay phải là đặc điểm của 90% dân số. Sự bất đối xứng não bộ và di truyền đóng vai trò cốt lõi duy trì tỉ lệ này ổn định qua nhiều thiên niên kỷ.

Tỉ lệ thuận tay phải duy trì ổn định qua lịch sử

Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy nhân loại không chia đều khả năng dùng tay trái. Dữ liệu từ 2 triệu người khẳng định chỉ khoảng 10,6% dân số thuận tay trái; trong khi phần còn lại hoàn toàn ưu tiên tay phải. Tỉ lệ này được ghi nhận là khá đồng nhất tại nhiều quốc gia; bất kể sự khác biệt về văn hóa hay vị trí địa lý.

Sự áp đảo của tay phải đã tồn tại từ hàng chục nghìn năm trước. Các nhà khảo cổ tìm thấy bằng chứng này trên răng và công cụ tiền sử. Họ đã tìm thấy những bằng chứng về ưu thế của tay phải từ ngàn xưa. Đây là đặc điểm sinh học tự nhiên, không phải kết quả của giáo dục.

Trong lịch sử, áp lực xã hội từng buộc nhiều trẻ em phải chuyển sang viết tay phải; khiến tỉ lệ thuận tay trái ở các thế hệ trước năm 1950 trông có vẻ thấp hơn thực tế. Tuy nhiên, khi sự cưỡng ép này giảm bớt; con số thực tế vẫn lộ diện và duy trì ổn định quanh mức 1/10 dân số. Đáng chú ý, nam giới thường có xu hướng thuận tay trái cao hơn nữ giới một chút; nhưng sự chênh lệch này không làm thay đổi cán cân chung của nhân loại.

Vai trò của não bộ và di truyền đến việc thuận tay phải

Nguyên nhân cốt lõi khiến đại đa số con người thuận tay phải nằm ở cấu trúc bất đối xứng đặc thù của não bộ. Ở khoảng 90% dân số, các trung tâm ngôn ngữ chính thường tập trung ở bán cầu não trái; vốn là vùng chịu trách nhiệm kiểm soát vận động phía bên phải của cơ thể. Mối liên hệ mật thiết giữa khả năng ngôn ngữ và sự khéo léo của tay phải được xem là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình tiến hóa.

Khi ngôn ngữ trở thành công cụ chủ chốt để con người hợp tác và truyền đạt tri thức; các kỹ năng vận động tinh cũng phát triển mạnh mẽ ở tay phải. Nghiên cứu di truyền học năm 2019 dựa trên dữ liệu của hàng trăm nghìn người đã xác nhận nhiều vùng ADN liên quan đến cấu trúc não bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến tay thuận. Điều này củng cố giả thuyết rằng sự thuận tay là kết quả của một quá trình sinh học phức tạp từ bên trong.

Tuy nhiên, khoa học hiện đại khẳng định không tồn tại một loại gene tay trái đơn lẻ nào quyết định hoàn toàn xu hướng này. Tay thuận là sự kết hợp của nhiều yếu tố di truyền nhỏ cùng với tác động từ môi trường phát triển trước và sau khi sinh. Ngay cả trong các cặp song sinh cùng trứng; việc một người thuận tay trái và người kia thuận tay phải vẫn có thể xảy ra; cho thấy tính đa dạng của các yếu tố tác động.

Thuận tay phải: Vì sao chiếm 90% dân số toàn cầu?
Tỉ lệ 10% người thuận tay trái duy trì ổn định qua hàng nghìn năm như một sự cân bằng tiến hóa của nhân loại. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tuổi Trẻ)

Sự cân bằng tiến hóa và những lợi thế của nhóm thiểu số

Bên cạnh yếu tố sinh học; tiến hóa xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ưu thế của tay phải. Trong một cộng đồng phần lớn thuận tay phải; các công cụ lao động và môi trường sống thường được thiết kế để tối ưu hóa cho nhóm đa số này. Sự đồng bộ vận động giúp các thành viên phối hợp hiệu quả khi sản xuất.

Một số giả thuyết khoa học cho rằng tỉ lệ 10% người thuận tay trái được duy trì như một dạng cân bằng tiến hóa. Tỉ lệ này đủ thấp để không gây xáo trộn sự đồng nhất của xã hội nhưng lại đủ cao để bảo tồn sự đa dạng sinh học cho loài người. Trong môi trường cạnh tranh như các môn thể thao đối kháng; người thuận tay trái đôi khi nắm giữ lợi thế chiến thuật vì đối thủ ít có kinh nghiệm đối phó với các đòn đánh nghịch chiều.

Dù có những ưu thế nhất định trong thi đấu; các nghiên cứu chưa tìm thấy bằng chứng thuyết phục cho thấy người thuận tay trái thông minh hay sáng tạo hơn. Mọi sự khác biệt về năng lực tư duy, nếu có; thường rất nhỏ và phụ thuộc hoàn toàn vào bối cảnh cụ thể của từng cá nhân. Việc tôn trọng tay thuận tự nhiên của trẻ nhỏ được khuyến cáo là điều cần thiết; để đảm bảo sự phát triển tâm lý và thể chất hài hòa nhất.

Theo: Báo Tuổi Trẻ