Mỹ vô hiệu hóa tàu container Vela Nova tại Vịnh Oman, trong khi Iran bác tuyên bố Washington đã kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz.

Một trực thăng MH-60 của Hải quân Mỹ ngày 11/8 đã phóng hai tên lửa Hellfire vào tàu container Vela Nova treo cờ Panama tại Vịnh Oman. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), thủy thủ đoàn trên tàu đã phớt lờ nhiều cảnh báo trước khi lực lượng Mỹ khai hỏa.

Các tên lửa nhằm vào khu vực buồng máy, khiến Vela Nova mất khả năng điều khiển. CENTCOM cho biết đây là tàu thứ ba bị Mỹ vô hiệu hóa kể từ khi Washington tái áp đặt lệnh phong tỏa các cảng biển Iran ngày 14/7, sau khi thỏa thuận ngừng bắn ký hồi tháng 6 đổ vỡ.

Tính đến ngày 11/8, quân đội Mỹ cho biết đã điều hướng 55 tàu thương mại, vô hiệu hóa 3 tàu và lên khám xét 2 tàu khác. Toàn bộ thủy thủ đoàn Vela Nova an toàn và không có thương vong được ghi nhận.

Vela Nova đang di chuyển từ Ấn Độ tới Jebel Ali thì bị chặn tại vị trí cách bờ biển Pakistan khoảng 71 hải lý, bên ngoài eo biển Hormuz. Đây là tàu container đầu tiên bị Mỹ tấn công kể từ vụ vô hiệu hóa tàu Touska treo cờ Iran hồi tháng 4.

Diễn biến này cho thấy phạm vi hoạt động của lực lượng Mỹ trong việc thực thi lệnh phong tỏa Iran không chỉ giới hạn tại khu vực eo biển Hormuz mà đã mở rộng ra Vịnh Oman.

Lệnh phong tỏa được Mỹ áp đặt từ giữa tháng 4, sau đó tạm dừng theo thỏa thuận ngừng bắn tháng 6 và được tái kích hoạt ngày 14/7 khi giao tranh tiếp diễn. Iran cũng nhiều lần tấn công các tàu mà Tehran cho rằng không tuân thủ yêu cầu của nước này.

Iran bác tuyên bố Mỹ kiểm soát hoàn toàn Hormuz

Vụ tấn công xảy ra chỉ một ngày trước khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đã “kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz. Tehran lập tức phản bác, cho rằng Washington không có quyền quyết định tàu thuyền nào được đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Bộ Chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran tuyên bố không tàu nào được phép qua Hormuz nếu chưa có sự cho phép của Tehran, đồng thời gọi tuyên bố của Mỹ là “dối trá”. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc Washington tiếp tục có những tính toán sai lầm về tình hình tại eo biển.

Cuộc tranh cãi diễn ra trong bối cảnh Hormuz trở thành tâm điểm của xung đột Mỹ – Iran. Sau loạt không kích Mỹ – Israel nhằm vào Iran cuối tháng 2, Tehran tuyên bố đóng cửa eo biển để đáp trả, khiến hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải quan trọng này suy giảm mạnh.

Trước chiến tranh, mỗi ngày có khoảng 90-120 lượt tàu đi qua Hormuz. Hiện con số này chỉ còn khoảng 10 chuyến, tương đương mức giảm gần 90%. Dữ liệu thực tế vì vậy cho thấy tuyến hàng hải đang gần như tê liệt, trái với tuyên bố Mỹ đã kiểm soát hoàn toàn khu vực.

Chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cũng tăng mạnh. Theo ông Marcus Baker, Giám đốc mảng hàng hải, hàng hóa và logistics của Marsh, phí bảo hiểm cho tàu đi qua Hormuz đã tăng từ khoảng 1-3% giá trị thân tàu lên 7,5-10%.

Ông Chris Newton, chuyên gia phân tích cấp cao tại Crisis Group, cho rằng cuộc khủng hoảng Hormuz không thể được giải quyết bằng biện pháp quân sự. Theo ông, tuyến hàng hải này nhiều khả năng chỉ có thể mở lại thông qua đàm phán và một thỏa thuận toàn diện nhằm chấm dứt xung đột.

Vụ Vela Nova cho thấy căng thẳng quanh Hormuz tiếp tục leo thang, trong khi tuyên bố kiểm soát của Mỹ vẫn bị Iran bác bỏ và hoạt động hàng hải qua eo biển chưa trở lại bình thường.

Hồng Sơn (tổng hợp)