Cuộc đối đầu trong quan hệ Mỹ-Iran đang trở thành màn thi gan tại vùng Vịnh khi Washington siết chặt phong tỏa còn Tehran quyết tâm bám trụ đường biển.

Chiến thuật phong tỏa trong quan hệ Mỹ-Iran và sức bền ý thức hệ

Tổng thống Donald Trump hiện đang triển khai chiến dịch phong tỏa hải quân nhằm tạo áp lực tối đa lên Tehran tương tự như mô hình từng áp dụng với Venezuela trước đây. Tại Nhà Trắng ngày 23/4/2026, ông Trump khẳng định bản thân không hề vội vàng và nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng là đạt được một thỏa thuận tốt nhất có giá trị vĩnh viễn. Nhà lãnh đạo Mỹ tin tưởng rằng ưu thế về thời gian sẽ khiến nền kinh tế đối phương sụp đổ và buộc họ phải nhượng bộ.

Trong khi đó, phía Iran cho rằng họ đang nắm giữ thế thượng phong trong cuộc đối đầu này. Tehran đã thẳng thừng từ chối tham gia các cuộc đàm phán được chuẩn bị vào đầu tuần này và tuyên bố sẽ không mở cửa eo biển Hormuz nếu lệnh phong tỏa chưa được dỡ bỏ hoàn toàn. Việc Washington tự động gia hạn lệnh ngừng bắn thậm chí còn bị giới lãnh đạo Iran xem như một dấu hiệu của sự lúng túng và xuống nước từ phía Mỹ.

Nhà nghiên cứu Max Boot thuộc CFR nhận định quan hệ Mỹ-Iran hiện nay giống như một cuộc thi xem quốc gia nào chịu đau giỏi hơn trên thực địa. Theo Brian Carter từ Viện Doanh nghiệp Mỹ, hệ thống quyền lực tại Iran vô cùng cứng rắn về ý thức hệ và sẵn sàng chấp nhận thiệt hại kinh tế lớn để giành chiến thắng. Những nhân tố đang nắm quyền tại Tehran dường như không có ý định lùi bước trước các áp lực từ bên ngoài hiện nay.

Tác động của eo biển Hormuz đối với kinh tế và quân sự

Eo biển Hormuz đóng vai trò là mạch máu quan trọng khi án ngữ tại vị trí yết hầu vận chuyển tới 20% lượng dầu mỏ của toàn thế giới mỗi ngày. Các chuyên gia đánh giá rằng nếu thế giằng co này càng kéo dài thì nền kinh tế toàn cầu sẽ càng phải gánh chịu những tổn thất nặng nề không đáng có. Đây chính là đòn bẩy chiến lược giúp Iran chiếm ưu thế trong giai đoạn đàm phán khi đối phương phải đối mặt với những rủi ro về năng lượng.

Áp lực kinh tế trở nên nhạy cảm hơn đối với chính quyền Mỹ khi giá xăng dầu tăng cao ngay trong năm bầu cử quan trọng. Những biến động này có thể là yếu tố quyết định buộc Tổng thống Donald Trump phải cân nhắc việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân để xoa dịu cử tri nội địa. Phía Tehran hiểu rõ điểm yếu này và đang sử dụng nó như một công cụ chính trị để gây sức ép ngược lại Washington nhằm tìm kiếm những kết quả có lợi.

Về mặt quân sự, hải quân Mỹ đã tăng cường tàu sân bay thứ ba là chiếc USS George H.W. Bush để kiểm soát hoàn toàn khu vực biển. Dù lực lượng Mỹ tuyên bố không có tàu nào trốn thoát, thực tế ghi nhận nhiều tàu chở dầu Iran vẫn rời vịnh Ba Tư bằng nhiều chiêu thức lẩn tránh. Điển hình là tàu Touska treo cờ Iran vẫn bị lực lượng Mỹ tuần tra bám sát tại biển Ả Rập vào ngày 20/4/2026 giữa bối cảnh căng thẳng đang bao trùm.

Theo: Báo Thanh Niên