Tuổi thọ trung bình tăng là một thành tựu của y học, nhưng đi cùng đó là thực tế nhiều người cao tuổi phải sống thêm nhiều năm với các bệnh mạn tính. Tại TP HCM, các bác sĩ cảnh báo một vấn đề âm thầm khác là suy giảm khối cơ, có thể khiến sức khỏe người già xuống nhanh nếu không được phát hiện sớm.

Sáng 23/8, tại Công viên Tao Đàn, hơn 1.000 người cao tuổi được khám sàng lọc miễn phí trong chương trình “Ngày hội Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi – Vì một Việt Nam khỏe mạnh năm 2026”.

BS.CK2 Trần Thị Anh Tường, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, cho biết người cao tuổi thường đồng thời mắc nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, ung thư. Đáng lưu ý, suy giảm khối cơ cũng đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng dễ bị nhầm với biểu hiện thông thường của tuổi già hoặc bệnh nền.

Không chỉ là câu chuyện của bệnh nền

Sarcopenia, hay suy giảm khối cơ, không đơn thuần làm người cao tuổi yếu đi. Khối cơ còn tham gia điều hòa đường huyết, chuyển hóa năng lượng và hỗ trợ miễn dịch. Khi cơ suy giảm, người già có thể mệt mỏi, chán ăn, mất thăng bằng, dễ té ngã và giảm khả năng tự chăm sóc.

Theo bác sĩ Tường, nhiều gia đình cho rằng người lớn tuổi mệt mỏi, sụt cân là hệ quả tất yếu của tuổi tác hoặc bệnh nền. Trong khi đó, nguyên nhân có thể đến từ chế độ ăn thiếu chất kết hợp với suy giảm khối cơ – tình trạng tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua.

TS.BS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng cần thay đổi tư duy từ “có bệnh mới đi khám” sang chủ động phòng bệnh, phù hợp tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Với người cao tuổi, khám định kỳ và sàng lọc sớm giúp nhận diện nguy cơ trước khi bệnh chuyển nặng.

Điểm đáng chú ý là khoảng cách giữa nhận thức và hành động. Không ít người cao tuổi âm thầm chịu đựng tình trạng yếu cơ, sụt cân nhưng chưa được đánh giá đúng nguyên nhân.

Bác sĩ Tường đưa ra nguyên tắc “tĩnh tại thì teo, tập tành thì to”, nhấn mạnh người cao tuổi cần vận động phù hợp thể trạng, ăn đủ năng lượng và protein chất lượng cao từ trứng, sữa, thịt cá kết hợp đạm thực vật. Thức ăn nên được chia thành nhiều bữa nhỏ và người cao tuổi cũng cần uống đủ nước.

TS.BS Lê Thái Hà lưu ý, khám sàng lọc chỉ tạo ra hiệu quả lâu dài khi đi kèm tư vấn, theo dõi và kết nối người dân với hệ thống chăm sóc sức khỏe tại địa phương.

PGS.TS Phan Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, cũng cho rằng chăm sóc người cao tuổi cần bao gồm cả sức khỏe thể chất và tinh thần, để người già không cảm thấy cô đơn hay bị bỏ lại phía sau trong quá trình già hóa dân số.

Tuổi thọ cao hơn vì thế chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng những năm tháng sống khỏe. Với người cao tuổi, một bữa ăn đủ chất, vận động phù hợp, khám định kỳ và sự đồng hành của gia đình có thể trở thành những nền tảng quan trọng để kéo dài thời gian sống khỏe, thay vì chỉ kéo dài số năm sống cùng bệnh tật.

Đào Chương (tổng hợp)