Theo số liệu VASEP, ngành cá tra đạt 513,88 triệu USD trong quý I/2026, tăng 17% so với cùng kỳ dù đối mặt nhiều áp lực về chi phí và thương mại.

Diễn biến phân hóa giữa các thị trường tiêu thụ của ngành cá tra

Hoạt động thương mại thủy sản của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 đang chứng kiến sự phục hồi không đồng đều giữa các khu vực địa lý khác nhau trên thế giới. Trong quý I/2026, kim ngạch của các mặt hàng chủ lực đã đạt con số 513,88 triệu USD, ghi nhận mức tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, sự bứt phá này chủ yếu dựa vào lực đẩy từ thị trường Trung Quốc, nơi nhu cầu tiêu dùng đang có dấu hiệu phục hồi mạnh mẽ sau các biến động kinh tế.

Trung Quốc và Hồng Kông hiện đóng vai trò là động lực tăng trưởng chính khi chiếm tới 28,1% tổng giá trị đơn hàng của toàn bộ quốc gia trong quý vừa qua. Riêng trong tháng 3/2026, xuất khẩu sang đây đạt 50,47 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng đột phá 40,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự gia tăng nhu cầu từ thị trường tỷ dân này đã trở thành điểm tựa vững chắc, giúp bù đắp cho những khoảng trống bị bỏ lại bởi các thị trường lớn khác đang trong giai đoạn trầm lắng.

Trái ngược với sự sôi động tại phương Bắc, thị trường Mỹ vẫn chưa cho thấy những tín hiệu khởi sắc rõ rệt khi kim ngạch quý I giảm 3,4%, chỉ đạt 67,08 triệu USD. Các rào cản về thuế chống bán phá giá và sự cạnh tranh từ những nguồn cung thay thế giá rẻ đã khiến vị thế của cá tra tại đây bị ảnh hưởng. Tương tự, tại thị trường Brazil, kim ngạch tháng 3 giảm mạnh tới 41%, làm sụt giảm giá trị lũy kế cả quý xuống còn 40,52 triệu USD.

Trong khi thị trường Mỹ và Brazil có dấu hiệu giảm tốc, khối CPTPP và EU đang trở thành những “trụ đỡ phụ” quan trọng giúp ngành cá tra giảm bớt sự phụ thuộc vào các thị trường lớn. (Ảnh: Chụp màn hình báo CafeF).

Chiến lược mở rộng thị phần và các rào cản kỹ thuật hiện nay

Để hiện thực hóa mục tiêu đạt kim ngạch 2,3 tỷ USD cho cả năm 2026, giới chức năng đã đề ra lộ trình tập trung vào việc đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu. Ngoài việc duy trì sức mua tại Trung Quốc, việc nâng cao chất lượng con giống và giảm chi phí sản xuất được xem là những ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp. Hiện tại, chi phí nuôi cá đang dao động ở mức 1,2 đến 1,3 USD trên mỗi kg, đặt ra bài toán khó về giá thành cạnh tranh trên trường quốc tế.

Các hiệp định thương mại tự do đang phát huy vai trò tích cực khi khối CPTPP tiếp tục là điểm sáng nhờ những ưu đãi về thuế quan dành cho thủy sản Việt Nam. Thị trường EU dù phục hồi chậm nhưng đang dần ổn định, đóng vai trò là trụ đỡ giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào các đối tác truyền thống như Mỹ hay Trung Quốc. Bên cạnh đó, các khu vực mới nổi tại Trung Đông và Nam Mỹ đang được đánh giá là giàu tiềm năng với dư địa tăng trưởng còn rất lớn.

Tuy nhiên, con đường đạt tới mục tiêu kim ngạch cao trong năm nay vẫn còn nhiều chông gai do ảnh hưởng từ xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Chất lượng sản phẩm chưa đồng đều và áp lực từ các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Indonesia hay Bangladesh cũng là những vấn đề cần được giải quyết triệt để. Việc chuyển hướng sang sản xuất các mặt hàng chế biến sâu có hàm lượng công nghệ cao sẽ là giải pháp tối ưu để nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu bền vững.

Theo: CafeF

Từ Khóa: