Vùng tối tại Utopia Planitia đã lan rộng vùng tối thêm 320 km về phía nam từ năm 1976 theo dữ liệu mới nhất công bố ngày 22/4/2026 bởi cơ quan không gian

Quan sát hiện tượng lan rộng vùng tối từ tàu Viking đến Mars Express

Năm 1976, chương trình thăm dò Viking của NASA đã lần đầu phát hiện vùng tối tại đồng bằng Utopia Planitia rộng khoảng 3.300 km. Khu vực này nằm bên trong một hõm chảo lớn và thu hút sự chú ý của giới thiên văn bởi màu sắc tương phản mạnh trên bề mặt. Các nhà khoa học đã bắt đầu theo dõi sự lan rộng vùng tối này để hiểu rõ hơn về các tác động ngoại sinh của môi trường vũ trụ.

Đến năm 2024, tàu quỹ đạo Mars Express của ESA đã thực hiện các đợt chụp ảnh mới và chính thức công bố vào ngày 15/4. Kết quả cho thấy ranh giới phía nam của vùng tối đã dịch chuyển thêm ít nhất 320 km so với dữ liệu thu thập từ những năm 1970. Tốc độ mở rộng hiện nay được xác định là khoảng 6,5 km mỗi năm, một con số đáng kể đối với một hành tinh tĩnh lặng.

Theo tác giả Hạo Nhiên công bố lúc 12:32 GMT+7 ngày 22/04/2026, việc quan sát sự biến đổi diện tích này giúp các chuyên gia đánh giá tác động của gió. Dù mức độ bao phủ chính xác chưa được thống nhất, nhưng sự dịch chuyển về phía nam là bằng chứng thực nghiệm rõ ràng nhất. Đây là minh chứng cho thấy hành tinh đỏ vẫn đang trải qua những thay đổi diện mạo địa chất.

Phân tích nguyên nhân dịch chuyển vật chất theo giả thuyết của ESA

Tro bụi và đá núi lửa từ các đợt phun trào cổ đại hàng triệu năm trước chính là thành phần tạo nên vùng tối khổng lồ này. Đây là tàn tích địa chất quý giá từ thời kỳ hành tinh đỏ còn hoạt động mạnh mẽ trước khi bước vào giai đoạn nguội lạnh. Sự dịch chuyển của lớp vật chất tối màu này chịu sự chi phối hoàn toàn của các yếu tố khí quyển và những cơn gió mạnh.

Live Science ghi nhận vào ngày 21/4 rằng ESA hiện đưa ra giả thuyết gió trên sao Hỏa đã cuốn tro bụi đi và phân tán chúng rộng hơn. Một khả năng khác là lớp bụi vàng nhạt bao phủ bên trên đã bị thổi bay, làm lộ ra lớp tro đen nguyên thủy ẩn giấu bên dưới. Cả hai kịch bản này đều liên quan chặt chẽ đến hiện tượng bào mòn bề mặt vốn diễn ra phổ biến tại đây.

Hiện tại, các nhà nghiên cứu vẫn đang nỗ lực tìm kiếm bằng chứng xác thực hơn để giải mã hiện tượng kỳ thú này. Chưa có dữ liệu cuối cùng để khẳng định chắc chắn nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi diện tích liên tục trong suốt 50 năm qua. Bí ẩn về sự vận động của vật chất tại Utopia Planitia vẫn tiếp tục là thách thức lớn đối với giới khoa học vũ trụ quốc tế.

Theo: Báo Thanh Niên

Từ Khóa: