Tổng thống Masoud Pezeshkian thừa nhận trừng phạt Mỹ đang gây tổn thương cho kinh tế Iran, trong khi đồng rial mất giá và lạm phát tăng mạnh.

Tối 28/8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thừa nhận các lệnh trừng phạt của Mỹ đang tác động rõ rệt đến nền kinh tế. Trên truyền hình nhà nước, ông cho rằng những nhận định nói trừng phạt không gây ảnh hưởng không phản ánh đúng tình hình Iran hiện nay.

Theo AFP, ông Pezeshkian cho biết xuất nhập khẩu của Iran đã giảm 25-35% trong vài tháng qua do Mỹ phong tỏa các cảng biển. Để giảm áp lực lên ngân sách, ông đề xuất tăng giá xăng đối với hạn ngạch bậc ba từ 5.000 lên 10.000 toman.

Đề xuất này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố kế hoạch gia tăng sức ép kinh tế với Tehran. Việc chính quyền Iran phải tính đến điều chỉnh giá nhiên liệu cho thấy những khó khăn tài chính đang ngày càng trở nên rõ rệt.

Đồng rial mất giá, lạm phát tăng mạnh

Những dấu hiệu suy yếu của kinh tế Iran đã xuất hiện từ trước phát biểu của ông Pezeshkian. Giữa tháng 8, Phó tổng thống Mohammad Jafar Ghaempanah cảnh báo hệ thống trợ giá xăng đang đứng trước nguy cơ không thể duy trì khi hoạt động nhập khẩu nhiên liệu bị ảnh hưởng bởi phong tỏa hải quân của Mỹ.

Đồng rial cũng tiếp tục chịu sức ép. Theo Al Jazeera, tỷ giá tại thị trường tự do Tehran có thời điểm xuống mức khoảng 2 triệu rial đổi một USD, mức thấp mới trong bối cảnh Washington đe dọa áp dụng chiến dịch kinh tế khắc nghiệt nhằm vào Iran.

Sức ép tiền tệ đi cùng lạm phát cao. Ngân hàng Trung ương Iran cho biết lạm phát đô thị đạt 84,4% trong tháng 8, theo NCRI dẫn số liệu chính thức. Tại nhiều thành phố, các trạm xăng xuất hiện hàng dài người chờ mua nhiên liệu.

Riêng ngày 24/8, Tehran nhận hơn 26 triệu lít xăng, mức phân phối lớn nhất từ đầu năm. Giới chức Iran vẫn khẳng định nước này không thiếu nhiên liệu và cho rằng lượng tiêu thụ tăng bất thường là nguyên nhân khiến các trạm xăng đông hơn.

Tăng giá nhiên liệu trong bối cảnh này là quyết định có rủi ro chính trị cao. Năm 2019, việc tăng giá xăng từng dẫn tới biểu tình trên toàn quốc. Một đợt điều chỉnh tương tự cũng diễn ra ngay trước làn sóng biểu tình hồi tháng 1/2026.

Iran thừa nhận chịu tác động lớn từ các đòn trừng phạt kinh tế của Mỹ, khiến nền kinh tế gặp sức ép và lạm phát gia tăng mạnh.
Người dân mua sắm hàng hóa tại một khu chợ địa phương ở Iran trong bối cảnh lạm phát và sức ép kinh tế gia tăng. (Ảnh minh họa: MUC)

Sức ép kinh tế chưa làm Tehran mềm giọng

Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf từng cảnh báo tăng giá xăng không phải giải pháp đã được tính toán kỹ. Điều này cho thấy ngay trong bộ máy lãnh đạo Iran vẫn tồn tại những quan điểm khác nhau về cách xử lý thâm hụt ngân sách và chính sách trợ giá.

Đáng chú ý, chỉ vài ngày trước khi thừa nhận tác động của trừng phạt, ông Pezeshkian vẫn tuyên bố Iran sẽ đứng vững và các biện pháp gây sức ép của Mỹ “sẽ không đạt được gì”. Sự thay đổi trong phát biểu cho thấy khoảng cách giữa thông điệp chính trị và sức ép kinh tế đang trở nên rõ hơn.

Ở bên ngoài, Tehran tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmail Baghaei nói Iran đã chơi cờ đủ lâu và cũng biết cách chơi poker. Ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cảnh báo các quốc gia tham gia hoặc hậu thuẫn chiến dịch kinh tế của Mỹ có thể bị Tehran coi là đang tiến hành chiến tranh.

Iran cũng để ngỏ khả năng mở rộng đáp trả. Theo CNN, Tehran cảnh báo có thể tấn công các nước sản xuất dầu trong khu vực và châu Âu, đồng thời không loại trừ khả năng vũ khí hóa chương trình hạt nhân.

Hồng Sơn (tồng hợp)

Từ Khóa: