Iran tuyên bố chưa mở lại eo biển Hormuz nếu Mỹ chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện Tehran đưa ra, trong khi nước này gần đạt thỏa thuận riêng với Oman.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 09/8 cho biết eo biển Hormuz sẽ chưa được mở lại cho đến khi Mỹ chấp nhận đầy đủ các điều kiện mà Tehran đưa ra.

Chuẩn tướng Hossein Mohebi, người phát ngôn IRGC, ngày 08/8 khẳng định việc mở cửa Hormuz phụ thuộc vào việc Washington “chấp nhận đầy đủ” các yêu cầu của Iran và không can thiệp vào tiến trình đàm phán khu vực.

Tuyên bố được đưa ra sau khi ông Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, công bố loạt điều kiện mới. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng cho biết việc mở cửa eo biển còn phụ thuộc vào “các điều kiện khác”, đồng thời cáo buộc Mỹ vi phạm biên bản ghi nhớ (MOU) ký hồi tháng 6.

Xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel bắt đầu ngày 28/02/2026 sau các cuộc không kích nhằm vào Iran. Đến nay, cuộc chiến đã bước sang tháng thứ sáu.

Tehran đã sử dụng quyền kiểm soát thực tế đối với eo biển Hormuz làm công cụ gây sức ép trong đàm phán. Tuyến hàng hải này giữ vai trò quan trọng đối với thị trường năng lượng, với khoảng 25% lượng dầu thô và gần 20% LNG giao thương bằng đường biển toàn cầu đi qua khu vực.

Iran trước đó từng đưa ra các điều kiện liên quan đến việc chấm dứt chiến tranh, trong đó có yêu cầu ngừng tấn công, bồi thường thiệt hại và công nhận vai trò của nước này đối với Hormuz.

Ngày 08/8, ông Zolghadr bổ sung nhiều yêu cầu, gồm chấm dứt hành động quân sự nhằm vào Iran và các đồng minh tại Li-băng, Palestine, Yemen, Iraq; rút lực lượng hải quân, không quân đang phong tỏa; dỡ phong tỏa cảng biển; gỡ trừng phạt, giải tỏa tài sản bị đóng băng và bồi thường chiến tranh.

Thỏa thuận với Oman chưa đủ để mở cửa Hormuz

Trong lúc đặt điều kiện với Mỹ, Iran và Oman đang thúc đẩy một tiến trình riêng về quản lý hoạt động tàu thuyền qua eo biển. Hai nước cho biết đã “rất gần” một nghị định thư về vấn đề này.

Tuy nhiên, IRGC cho rằng thỏa thuận kỹ thuật giữa Tehran và Muscat không đồng nghĩa Hormuz sẽ được mở lại nếu Mỹ chưa đáp ứng các yêu cầu chính trị của Iran.

Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về khả năng các cuộc đàm phán mới có thể lặp lại kịch bản MOU hồi tháng 6, khi thỏa thuận đạt được nhưng nhanh chóng đổ vỡ.

Ông Tim Waterer, chuyên gia phân tích thị trường trưởng tại KCM Trade, cho biết giới đầu tư vẫn thận trọng do đã chứng kiến diễn biến của MOU trước đó.

Trước khi chiến tranh xảy ra, khoảng 130-140 lượt tàu đi qua Hormuz mỗi ngày. Lưu lượng hiện nay khó có thể nhanh chóng trở lại mức này.

Giá dầu Brent chốt quanh 83,55 USD/thùng cuối tuần trước, sau khi từng giảm xuống dưới 80 USD chỉ vài ngày trước. Biến động này phản ánh sự thay đổi nhanh chóng trong tâm lý thị trường trước các tuyên bố từ Tehran.

Các hiệp hội vận tải biển lớn cũng đã gửi thư tới Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), cảnh báo việc thu phí “dịch vụ” đối với tàu thuyền qua Hormuz có thể làm tăng chi phí thương mại toàn cầu.

Hiện hai tiến trình đàm phán vẫn tách biệt: Iran và Oman tập trung vào vấn đề quản lý hàng hải, trong khi Tehran yêu cầu Mỹ đáp ứng các điều kiện chính trị. Vì vậy, thời điểm eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn vẫn chưa rõ ràng.

Hồng Sơn (tổng hợp)

Từ Khóa: