Chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal không chỉ là khẩu hiệu, mà đã thành chiến lược quốc gia táo bạo nhờ thủy điện sạch, ưu đãi thuế, hạ tầng sạc phát triển, giúp nước này vươn lên dẫn đầu tỷ lệ xe điện trên thế giới.

Từ khói bụi đến điện xanh: Bước ngoặt không ngờ

Chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal bắt nguồn từ áp lực chi phí nhiên liệu; ô nhiễm môi trường và sự cải thiện nhanh chóng của hạ tầng xe điện. Sabin Kumar Chettri, tài xế taxi ở Kathmandu, từng chạy xe xăng suốt gần 10 năm. Năm 2024, anh bán xe cũ, chuyển sang ôtô điện. “Xe điện giờ không còn xa xỉ, mà là cách tiết kiệm và giảm rủi ro máy móc,” anh chia sẻ.

Mỗi ngày, Chettri chạy 130 km với chi phí sạc chưa tới 500 rupee, thu nhập hơn 11.000 rupee. Hệ thống trạm sạc dày đặc (50–100 km/trạm) cùng chính sách bảo dưỡng miễn phí từ các hãng xe đã thúc đẩy người dân thay đổi thói quen. Việc sử dụng xe điện giờ đây không chỉ là lựa chọn cá nhân; mà đang trở thành xu hướng lan rộng khắp Nepal.

Chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal: Khi chính sách làm thay đổi thị trường

Điểm đặc biệt trong quá trình chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal là sự vào cuộc quyết liệt của chính phủ. Thay vì chỉ tuyên truyền, Nepal đưa ra các chính sách tài khóa mạnh mẽ: thuế nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe điện giảm còn khoảng 40%, trong khi xe chạy xăng vẫn chịu mức thuế lên đến 180%.

Nhờ chính sách này, một chiếc SUV điện có giá thấp hơn cả bản chạy xăng. Cùng với đó là chính sách trợ giá điện cho trạm sạc; khuyến khích doanh nghiệp và cá nhân đầu tư. Nhiều nhà hàng, khách sạn dọc quốc lộ đã tự lắp đặt trạm sạc để phục vụ khách; mở ra mô hình kinh doanh mới.

Lợi thế từ thủy điện: Sức mạnh của sông ngòi Himalaya

Một yếu tố cốt lõi giúp chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal diễn ra thuận lợi là nguồn thủy điện dồi dào và sạch. Với hệ thống sông băng từ dãy Himalaya; Nepal có tiềm năng sản xuất lượng điện gấp nhiều lần nhu cầu trong nước.

Không giống như các quốc gia phụ thuộc vào điện than hoặc nhập khẩu nhiên liệu, Nepal có thể tự cung cấp năng lượng sạch cho quá trình điện hóa giao thông mà không làm tăng phát thải.

Điều này giúp xe điện tại Nepal không chỉ là phương tiện cá nhân tiết kiệm mà còn là biểu tượng của phát triển bền vững, hài hòa với tự nhiên.

Từ môi trường đến kinh tế: Tác động nhiều chiều

Trước khi chuyển đổi, Kathmandu nằm trong top các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Bụi mịn PM2.5 cao hơn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tới 35 lần. Giao thông là một trong những nguồn thải lớn nhất, với hơn 1,75 triệu phương tiện cá nhân đang hoạt động.

Chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal - bài học cho các quốc gia đang phát triển
Chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal: Khi chính sách làm thay đổi thị trường (ảnh interrnet)

Theo Ngân hàng Thế giới, ô nhiễm không khí khiến Nepal mất khoảng 26.000 sinh mạng mỗi năm. Giảm khí thải từ phương tiện giao thông không chỉ mang lại bầu không khí sạch hơn mà còn giảm áp lực lên hệ thống y tế và nâng cao chất lượng sống toàn dân.

Ngoài ra, sự phát triển của xe điện còn tạo ra hàng loạt ngành nghề mới như: đại lý xe điện; dịch vụ sửa chữa EV, kỹ thuật viên pin và điện, xây dựng trạm sạc… góp phần vào tăng trưởng kinh tế địa phương.

Số liệu ấn tượng: Nepal đang đi rất nhanh

Nếu năm 2020, Nepal chỉ có 250 xe điện đăng ký, thì đến 2024 con số đã vượt 13.000. Xe điện chiếm tới 76% lượng xe du lịch và 50% xe thương mại hạng nhẹ mới bán ra. Mức độ phổ cập xe điện của Nepal hiện chỉ xếp sau các quốc gia có nền kinh tế phát triển cao như Na Uy, Singapore và Ethiopia.

Chính phủ đặt mục tiêu rất rõ ràng: đến năm 2030,;90% xe cá nhân và 60% xe công cộng bốn bánh bán ra phải là xe điện. Mục tiêu này không chỉ là lời hứa chính trị; mà đang được hiện thực hóa qua từng bước cụ thể.

Vẫn còn thách thức: Không thể chủ quan

Dù có nhiều lợi thế, chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal vẫn đối mặt với không ít khó khăn:

  • Giá xe điện vẫn còn cao so với thu nhập bình quân đầu người (~1.400 USD/năm).
  • Phụ thuộc nhập khẩu gần như toàn bộ vào Trung Quốc và Ấn Độ (xe, linh kiện, pin).
  • Thiếu kỹ sư và tiêu chuẩn kỹ thuật trong ngành xe điện – điều có thể ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ hậu mãi và độ an toàn.

Chính phủ Nepal đang hợp tác với các tổ chức quốc tế như GIZ (Đức), GGGI, Ngân hàng Thế giới… để đào tạo nguồn nhân lực; xây dựng tiêu chuẩn, và nghiên cứu khả năng chuyển đổi xe động cơ đốt trong sang xe điện.

Nepal – bài học cho các quốc gia đang phát triển

Điều khiến chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal trở nên đặc biệt là: họ đi trước không phải vì giàu có,;mà vì biết tận dụng tài nguyên bản địa và đưa ra chính sách đúng thời điểm.

Nepal chứng minh rằng: một quốc gia nhỏ; nếu có tầm nhìn và quyết tâm, vẫn có thể dẫn đầu xu hướng toàn cầu. Bài học này có giá trị đặc biệt đối với các nước đang phát triển – nơi đang phải đối mặt với ô nhiễm; khủng hoảng nhiên liệu và áp lực phát triển bền vững.

Chuyển đổi giao thông xanh ở Nepal không còn là giấc mơ

Đó là thực tế đang diễn ra từng ngày, trên từng con đường; trong từng quyết định của người dân và chính quyền. Nepal đang viết lại định nghĩa về “phát triển xanh” – nơi mà năng lượng sạch; chính sách linh hoạt và hành động cộng đồng cùng tạo nên một hướng đi mới cho tương lai không khói bụi.

Nguồn: Vnexpress.net