Nem chua Cây Đa nhỏ nhưng để làm ra đúng vị nem xứ Thanh lại không đơn giản: từ thịt, bì, thính gạo đến cách gói và thời gian ủ đều phải được chăm chút.

Nhắc đến Thanh Hóa, người ta thường nhắc đến nem chua. Món ăn này không lớn, không cầu kỳ khi đặt lên bàn, nhưng lại có một cách khá đặc biệt để giữ hương vị: gói trong lá chuối và chờ đủ ngày để lên men. Với người xa quê, chiếc nem còn làm được một việc khác. Nó đưa họ trở về với những ký ức mà không cần một chuyến xe.

Trước đây, nem Cây Đa thường được bọc trong sáu, bảy lớp lá chuối. Lớp lá ngoài cùng được buộc bằng lạt giang, vừa giữ nem chắc tay, vừa giúp quá trình ủ diễn ra ổn định. Ngày nay, số lớp lá đã giảm do lá chuối khó kiếm hơn và điều kiện bảo quản thay đổi. Nhưng lớp lá không phải phần quyết định duy nhất của chiếc nem.

Thịt nạc mông phải được chọn khi còn tươi. Bì lấy ở phần lưng hoặc hông, làm sạch, luộc vừa tới rồi thái thật mảnh. Thính gạo phải rang vàng đều, thơm nhưng không cháy. Các nguyên liệu được trộn với đường, muối và gia vị trước khi gói cùng lát ớt, miếng tỏi. Sau ba đến năm ngày, quá trình ủ hoàn tất. Lúc này, bóc lớp lá chuối ra, màu hồng của thịt, những sợi bì trong và mùi thính, tỏi ớt hiện rõ. Vị nem không chỉ đến từ một nguyên liệu. Nó là kết quả của nhiều công đoạn nối tiếp nhau.

Một món quà quê đi qua nhiều thế hệ

Có một chi tiết dễ bị bỏ qua khi nói về nem chua Thanh Hóa: người ăn thường nhớ không chỉ vị nem mà còn nhớ nơi mình đã ăn nó. Một người bạn quê Nam Định từng ăn nem Cây Đa khi còn ở Thanh Hóa và nhận ra sự khác biệt với những loại nem từng thử. Điều đó cũng lý giải vì sao người am hiểu thường không mua nem một cách ngẫu nhiên. Cùng là nem chua, nhưng cách chọn nguyên liệu, gói nem và thời gian ủ có thể tạo ra hương vị khác nhau.

Khám phá nem chua Thanh Hóa – món đặc sản đượm vị quê hương gói trọn nét tinh tế ẩm thực xứ Thanh. Thưởng thức hương vị truyền thống ngay!
Người dùng thưởng thức đĩa nem chua Thanh Hóa được xếp bắt mắt kèm lá đinh lăng và tương ớt. (Ảnh minh họa: MUC)

Với người Thanh Hóa xa quê, sự khác biệt ấy càng rõ. Có người sống ở Sài Gòn, Tây Nguyên hay nước ngoài vẫn nhờ gia đình gửi vài trăm chiếc nem vào dịp Tết hoặc giỗ chạp. Một món ăn có thể đi hàng nghìn cây số, nhưng thứ được gửi đi không chỉ là thịt, bì và thính gạo. Đó còn là ký ức.

Một gói nem có thể gợi lại hình ảnh người mẹ ngồi gói nem vào buổi chiều cuối năm. Có thể là tiếng cười của anh chị em bên bếp lửa. Cũng có thể đơn giản là cảm giác quen thuộc của một người đã lâu không trở về quê. Nem chua vì thế có một giá trị khác với nhiều món quà du lịch. Nó không cần phải đắt tiền mới trở thành món quà đáng nhớ.

Du khách đến Thanh Hóa thường mua nem chua cùng những món quà địa phương sau chuyến đi Sầm Sơn, suối cá Cẩm Lương hay Thành Nhà Hồ. Chiếc nem nhỏ gọn, dễ mang theo và đủ để nhắc người nhận rằng món quà ấy đến từ xứ Thanh. Nhìn ở góc độ món ăn, nem chua là thịt, bì, thính, lá chuối và thời gian ủ. Nhìn ở góc độ ký ức, đó là một cách người xa quê giữ lại nơi mình từng thuộc về. Có lẽ vì vậy, chiếc nem càng nhỏ thì câu chuyện phía sau nó càng dài.

Nghĩa Nguyễn (tổng hợp)

Từ Khóa: