Ung thư đại tràng đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng, trong đó nhiều thói quen sinh hoạt hàng ngày vô tình “nuôi dưỡng” tế bào ung thư mà người trẻ thường chủ quan bỏ qua. Bác sĩ Mỹ cảnh báo; thay đổi lối sống sớm là yếu tố then chốt để phòng bệnh.
- Giám đốc bị khởi tố trong vụ trốn thuế hơn 18 tỷ đồng
- Đèo Khánh Lê vẫn tê liệt sau sạt lở nghiêm trọng, lực lượng chức năng gấp rút khắc phục
- Xe đạp công cộng ở TP HCM ế khách, hướng mở từ xe đạp điện
Ung thư đại tràng từ lâu được xem là bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên, trong hơn một thập kỷ trở lại đây, độ tuổi mắc bệnh đang giảm rõ rệt. Nhiều trường hợp được phát hiện khi chưa đến 40 tuổi, thậm chí dưới 30; khiến giới y khoa đặc biệt lo ngại.
Hiệp hội Ung thư Mỹ cho biết, số ca ung thư đại trực tràng khởi phát sớm đang tăng tại hơn một nửa số quốc gia được thống kê. Các nghiên cứu dịch tễ học chỉ ra rằng; yếu tố di truyền chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ; trong khi chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt hằng ngày mới là nguyên nhân chính thúc đẩy quá trình hình thành khối u.
Mới đây, tiến sĩ Karen Zaghiyan – bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng công tác tại Los Angeles (Mỹ) ; đã chia sẻ 5 thói quen mà bà tuyệt đối tránh trong cuộc sống thường ngày nhằm bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa và giảm nguy cơ ung thư đại tràng.
Xem nhanh
Ung thư đại tràng và thịt chế biến sẵn
Thói quen đứng đầu “danh sách đen” theo cảnh báo của bác sĩ Zaghiyan là việc tiêu thụ thường xuyên các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, pepperoni hay thịt nguội.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn đã chứng minh mối liên hệ rõ ràng giữa nhóm thực phẩm này và ung thư đại tràng. Ước tính, nguy cơ mắc bệnh có thể tăng từ 13–22% ở những người tiêu thụ thường xuyên.
Theo Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ, chỉ cần ăn khoảng 50 gram thịt chế biến sẵn mỗi ngày ; tương đương hai lát thịt xông khói ; nguy cơ ung thư đại trực tràng đã tăng thêm 16%. Nguyên nhân là do quá trình chế biến tạo ra nitrit, nitrat và các hợp chất có khả năng gây tổn thương ADN niêm mạc ruột.
Ung thư đại tràng do thịt nướng cháy
Thịt nướng trên lửa trực tiếp, đặc biệt khi bề mặt bị cháy xém hoặc đen; cũng là một yếu tố nguy cơ lớn. Khi thịt được nấu ở nhiệt độ rất cao, các hợp chất hóa học độc hại như HCAs (amin dị vòng) và PAHs (hydrocacbon thơm đa vòng) sẽ hình thành.
Các thí nghiệm trong phòng lab cho thấy; HCAs và PAHs có khả năng kích hoạt sự phát triển của tế bào ung thư; trong đó có ung thư đại tràng. Phần thịt cháy chính là dấu hiệu cho thấy hàm lượng cao các chất này.
Tiến sĩ Zaghiyan cho biết bà hạn chế tối đa đồ nướng cháy; ưu tiên các phương pháp chế biến ở nhiệt độ thấp hơn như hấp; luộc hoặc áp chảo nhẹ để giảm nguy cơ.
Không lạm dụng kháng sinh
Một thói quen khác thường bị xem nhẹ là sử dụng kháng sinh cho các bệnh nhẹ như cảm lạnh, viêm họng do virus ; những tình trạng không cần dùng thuốc kháng sinh.
Theo các nghiên cứu gần đây, việc sử dụng kháng sinh kéo dài từ hai tháng trở lên ở tuổi trưởng thành có thể làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành các tổn thương tiền ung thư trong đại tràng. Nguyên nhân chính là do kháng sinh làm phá vỡ sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột.
Hệ vi sinh khỏe mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ niêm mạc ruột; kiểm soát viêm và ức chế sự phát triển của tế bào bất thường. Khi sự cân bằng này bị phá vỡ lâu dài, nguy cơ ung thư đại tràng sẽ tăng lên.
Thực phẩm siêu chế biến
Thực phẩm siêu chế biến như đồ ăn đóng gói sẵn, bánh kẹo công nghiệp, đồ uống có đường hay bữa ăn liền ngày càng phổ biến trong cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, đây lại là nhóm thực phẩm nghèo chất xơ và giàu phụ gia, đường, chất béo xấu.
Một nghiên cứu lớn công bố năm 2025 cho thấy, phụ nữ dưới 50 tuổi tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến nhất có nguy cơ phát triển u tuyến tiền cao hơn tới 45% so với nhóm ăn ít.
Việc thiếu chất xơ khiến nhu động ruột chậm lại; kéo dài thời gian các chất độc tiếp xúc với niêm mạc đại tràng; từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.
Nước súc miệng chứa cồn – mối nguy ít ngờ tới
Ít người nghĩ rằng nước súc miệng lại có liên quan đến ung thư đại tràng. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây cho thấy việc sử dụng nước súc miệng chứa cồn hàng ngày trong ba tháng có thể làm thay đổi đáng kể hệ vi sinh khoang miệng.
Sự thay đổi này làm gia tăng các vi khuẩn có liên quan đến bệnh nha chu và ung thư đại trực tràng. Vì vậy, tiến sĩ Zaghiyan đã loại bỏ hoàn toàn nước súc miệng chứa cồn khỏi thói quen chăm sóc răng miệng của mình.
Dấu hiệu cảnh báo sớm không nên bỏ qua
Ung thư đại tràng thường tiến triển âm thầm ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, cơ thể vẫn phát ra những tín hiệu cảnh báo quan trọng như:
- Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài
- Có máu trong phân
- Đau bụng âm ỉ, khó chịu dai dẳng
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Mệt mỏi kéo dài, cảm giác đi ngoài không hết phân
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, kết hợp thay đổi lối sống và chế độ ăn uống lành mạnh, có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư đại tràng và cải thiện hiệu quả điều trị nếu bệnh được phát hiện sớm.
Theo: VnExpress