Sáu tháng giao tranh đã đẩy Iran vào cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng với lạm phát gần 90% và đồng rial liên tục mất giá. Nhưng dù đời sống người dân lao dốc, chính quyền Tehran vẫn giữ được bộ máy kiểm soát, khiến cuộc đối đầu với Mỹ và Israel chưa có hồi kết.

Tính đến ngày 28/8, cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran đã kéo dài đúng nửa năm kể từ đợt không kích ngày 28/2. Ông Ali Khamenei cùng ít nhất 5 quan chức cấp cao thiệt mạng trong ngày đầu tiên, buộc Tehran phải lập hội đồng lãnh đạo lâm thời trước khi Mojtaba Khamenei lên kế nhiệm.

Trong thông điệp công bố ngày 28/8, lãnh tụ tối cao mới kêu gọi đoàn kết nội bộ và nhấn mạnh: “Tôi kiên quyết tuyên bố, bất cứ hành vi nào gây tổn hại đến sự gắn kết xã hội đều bị cấm.”

Trong khi đó, Mỹ đang thay đổi cách gây sức ép. Thay vì tiếp tục tập trung vào không kích, Washington triển khai chiến dịch “Economic Outcast” nhằm siết chặt kinh tế Iran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi đây là “ngày D kinh tế”. Mục tiêu được đặt ra là cô lập Iran và tạo sức ép đủ lớn để buộc Tehran thay đổi.

Ngay khi chiến sự nổ ra, Iran phong tỏa eo biển Hormuz để đáp trả, ảnh hưởng đến một tuyến hàng hải từng chiếm khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu. Sau 40 ngày giao tranh, lệnh ngừng bắn tạm thời được thiết lập ngày 08/4 với Pakistan làm trung gian.

Cuộc sống người Iran sau nửa năm chiến sự ngày càng khó khăn khi kinh tế suy yếu, giá cả tăng cao và người dân phải chật vật mưu sinh.
Một phụ nữ Iran mang nhu yếu phẩm rời khu chợ Grand Bazaar ở Tehran. (Ảnh minh họa: MUC)

Nhưng nỗ lực đàm phán tại Islamabad không kéo dài. Ngày 13/4, Mỹ phong tỏa hải quân các cảng Iran. Một thỏa thuận nới lỏng phong tỏa đạt được hồi tháng 6 cũng không duy trì được sau các vụ tấn công tàu thương mại đầu tháng 8.

Đến cuối tháng 8, sức ép kinh tế trở thành công cụ chủ đạo của Washington.

Tại Tehran, đồng rial trên thị trường tự do đã giảm xuống mức hơn 2 triệu rial đổi 1 USD, trong khi tỷ giá chính thức khoảng 1,5 triệu rial/USD. Giá hàng hóa và dịch vụ cũng tăng nhanh. Một giỏ hàng có giá 100 đơn vị tiền một năm trước nay cần gần 190 đơn vị, tương ứng lạm phát gần 90%.

Đó là những con số phản ánh trực tiếp sức ép mà người dân Iran đang phải gánh chịu.

Cuộc chiến chưa kết thúc, khủng hoảng đã ngấm vào đời sống

Mục tiêu gây sức ép để làm thay đổi chính quyền Tehran chưa đạt được. Sau khi Ali Khamenei thiệt mạng, bộ máy cầm quyền vẫn tiếp tục vận hành dưới sự lãnh đạo của Mojtaba Khamenei.

Trong khi đó, người dân phải đối mặt với giá lương thực tăng cao, đồng tiền mất giá và tình trạng mất điện. Ông Alex Vatanka, chuyên gia cấp cao về các vấn đề Iran tại Viện Trung Đông, cho rằng: “Sẽ là phi thực tế nếu kỳ vọng có thể xóa bỏ 47 năm hiềm khích chỉ sau một đêm.”

Cuộc sống người Iran sau nửa năm chiến sự chìm trong khó khăn khi kinh tế suy yếu, giá cả tăng cao và hy vọng về tương lai dần cạn kiệt.
Người bán hàng sắp xếp các mặt hàng tại một cửa hàng ở Grand Bazaar, Tehran. (Ảnh minh họa: MUC)

Giới quan sát nhận định chiến dịch “Economic Outcast” có thể khiến kinh tế Iran suy yếu thêm, nhưng chưa chắc tạo ra thay đổi chính trị trong thời gian ngắn. Tehran đã có kinh nghiệm thích nghi với các lệnh trừng phạt kéo dài gần 50 năm.

Với người dân như Marjan và Esmaeil ở Tehran, những diễn biến tại Washington hay Tel Aviv không giải quyết được câu hỏi trước mắt về cuộc sống. Khi chiến sự kéo dài, cái giá rõ nhất đang hiện diện trong từng bữa ăn, hóa đơn điện và giá trị đồng tiền họ cầm trên tay.

Sáu tháng chiến sự đã qua, nhưng với người Iran, cuộc khủng hoảng vẫn chưa nhìn thấy điểm dừng.

Vũ Phượng (tổng hợp)

Từ Khóa: