MUC WomenThế giới Phụ nữ, hạnh phúc gia đình
Bill Gates cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể khiến hàng triệu việc làm biến mất trong vòng một thập kỷ, nhanh hơn nhiều so với các cuộc cách mạng công nghệ trước đây. Đáng chú ý, tỷ phú vốn nổi tiếng lạc quan về công nghệ lần này lại mong AI phát triển chậm hơn để xã hội có thêm thời gian thích ứng.
- Ảnh vệ tinh cho thấy lũ quét Himalaya tàn phá xa hơn dự tính
- Cô gái 16 tuổi xứ Thanh toàn thắng, giành HCV thế giới
- Con rể đánh bố vợ ngã đập đầu, bị khởi tố sau 12 ngày
Trong bài luận dài gần 6.000 từ đăng trên Gates Notes ngày 27/8 theo giờ Hà Nội, nhà đồng sáng lập Microsoft cho rằng AI đang mở ra một giai đoạn biến động lớn đối với thị trường lao động. Theo ông, khả năng của các hệ thống AI đã tiến xa đến mức không chỉ công việc văn phòng mà cả những nghề như xây dựng cũng có nguy cơ chịu tác động mạnh từ tự động hóa.
Trả lời Axios sau khi công bố bài viết, Gates nhận định hướng phát triển hiện nay của AI có khả năng tạo ra kết quả tiêu cực ròng đối với xã hội. Ở tuổi 70, ông cho rằng đây là một trong những thay đổi công nghệ có tốc độ ảnh hưởng nhanh nhất mà ông từng chứng kiến.
Cảnh báo mới của Gates nối tiếp quan điểm ông từng đưa ra gần một thập kỷ trước. Năm 2017, ông đề xuất đánh thuế robot nhằm giảm tác động của tự động hóa đối với người lao động. Khi đó, ý tưởng này chưa nhận được nhiều sự chú ý vì công nghệ chưa đạt mức độ phát triển như hiện nay.
Nhưng AI đã thay đổi nhanh chóng. Các hệ thống mới có thể hỗ trợ viết phần mềm, xử lý hồ sơ pháp lý hay những nhiệm vụ từng đòi hỏi nhiều kỹ năng của con người. Gates, người từng kỳ vọng AI sẽ giúp con người giảm công việc nặng nhọc và thúc đẩy tiến bộ trong y học, vì thế đã có cách nhìn thận trọng hơn.
Điểm đáng chú ý là ông không chỉ cảnh báo về nguy cơ mất việc mà còn đề xuất giới hạn phạm vi thay thế con người. Gates gọi ý tưởng này là “Human Reserved”, theo đó một số công việc nên được dành cho con người ngay cả khi máy móc có khả năng thực hiện hiệu quả hơn.
Tranh luận về cách con người ứng phó với AI
Gates cho rằng không thể đơn giản yêu cầu những người mất việc chuyển sang một nghề hoàn toàn khác. “Không thể nói với một người 55 tuổi làm xây dựng cả đời rằng họ nên chuyển sang chăm sóc người già và mong họ thấy công việc đó ý nghĩa”, ông viết.
Quan điểm này nhận được sự đồng tình nhưng cũng gây tranh luận về giải pháp. Oren Etzioni, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Washington và nhà sáng lập Viện Trí tuệ Nhân tạo Allen, cho biết ông đồng ý với phần lớn lập luận của Gates. Tuy nhiên, Etzioni cho rằng một số đề xuất chính sách chưa thực sự phù hợp.
Ông ủng hộ ý tưởng đánh thuế robot nhưng phản đối đề xuất đánh thuế dựa trên mỗi “token” AI của Gates, cho rằng cách tiếp cận này chưa phản ánh đúng vấn đề cần giải quyết.
Từ một người từng đặt nhiều kỳ vọng vào sức mạnh của công nghệ, Gates giờ cảnh báo xã hội cần chuẩn bị cho một cuộc chuyển đổi diễn ra nhanh hơn khả năng thích ứng của nhiều người lao động. Vấn đề còn lại là con người sẽ kịp xây dựng những giới hạn cần thiết trước khi AI thay đổi quá nhiều công việc hay không.
Vũ Phượng (tổng hợp)