MUC WomenThế giới Phụ nữ, hạnh phúc gia đình
Ngọc phả Hùng Vương ghi lại một mạch chuyện ít được nhắc đến: trước khi Thánh Gióng xuất hiện, triều đình Hùng Huy Vương đã nhận lời cảnh báo về giặc lớn.
- Chàng trai 22 tuổi làm cha dượng, mười năm sau mở tiệm cùng vợ
- Ném bạn gái còn sống xuống sông, người đàn ông bị truy tố
- Nghệ An thiếu hơn 7.000 giáo viên, chỉ đề xuất hợp đồng 2-253 người
Theo bản Ngọc phả Hùng Vương do Hàn lâm trực học sĩ Nguyễn Cố phụng soạn năm Hồng Đức nguyên niên (1470), thời Hùng Huy Vương, triều chính có lúc lơi lỏng và nhà vua từng thử lòng một bà mo bằng lễ vật giả. Sau sự việc, bà mo được cử “lên trời” hỏi nguyên do và trở về với lời phán rằng ba năm sau nước sẽ có giặc lớn, trừ khi nhà vua sửa lỗi.
Ngọc phả Hồng Đức nguyên niên hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Hùng Vương, Phú Thọ, gồm 21 tờ với gần 10.000 chữ Hán, chép về 18 đời vua Hùng. Trong ba nguồn thư tịch chính cùng ghi truyền thuyết Thánh Gióng là Ngọc phả Hùng Vương, Đại Việt sử ký toàn thư và Lĩnh Nam chích quái, bài gốc xác định Ngọc phả là nguồn lý giải cặn kẽ nhất về nguyên do giặc Ân xâm lăng.
Xem nhanh
Lời cảnh báo xuất hiện trước khi giặc Ân kéo sang
Theo phả hệ trong Ngọc phả, Hùng Huy Vương là đời vua Hùng thứ sáu, kế thừa thời thái bình lâu dài từ các tiên vương. Trong thời gian ấy, nhà vua được mô tả là “cam chịu yến tiệc yên vui, không chịu khó nghĩ suy chính sự”.
Một bà mo tự xưng Tiên nhân được vời vào cung nhưng sau đó bị đình thần gièm pha là người mê hoặc. Nhà vua bày lễ giả để thử bà, còn theo cách kể của Ngọc phả, trời không chấp nhận nên giáng tai ương cảnh báo.
Bà mo được cử “lên trời” hỏi nguyên do. Khi trở về, bà truyền lời rằng ba năm sau đất nước sẽ gặp giặc lớn nếu nhà vua không sửa lỗi.
Hùng Huy Vương sau đó tỉnh ngộ, thành tâm sám hối. Khi giặc Ân đến đúng như lời báo trước, tướng Thạch Linh thần tướng khởi binh từ phương Bắc, “giáo mác giáp trụ liên tiếp kín trời”.
Từ lời sám hối đến sự xuất hiện của Thánh Gióng
Phần quen thuộc của câu chuyện bắt đầu sau đó. Khi giặc Ân kéo đến, một cụ già “thân cao hơn 9 thước” xuất hiện tại ngã ba đường và chỉ cho nhà vua cách tìm người tài.
Theo Ngọc phả, nhà vua đón cụ vào đàn tế để hỏi kế đánh giặc. Sau khi vị tướng thần bí biến mất, sứ giả được sai đi tìm người tài trong cả nước, rồi đến làng Phù Đổng và gặp cậu bé ba tuổi.
Chi tiết này nối hai phần tưởng như tách biệt của câu chuyện: lời cảnh báo về giặc Ân và sự ra đời của người anh hùng. Ngọc phả không đặt chiến công của Thánh Gióng ngay từ đầu mà để nó xuất hiện sau chuỗi sự việc liên quan đến triều chính và sự thay đổi của nhà vua.
Một lớp nghĩa khác phía sau chiến công
Nếu chỉ đọc đoạn Thánh Gióng vươn vai, nhổ tre đánh giặc, câu chuyện chủ yếu hiện lên như một huyền thoại chống ngoại xâm. Nhưng trong toàn bộ mạch Ngọc phả, chiến công ấy được đặt sau câu chuyện về trách nhiệm của người đứng đầu.
Điểm này tạo khác biệt với Lĩnh Nam chích quái, nơi nguyên nhân giặc Ân được quy về việc Hùng Vương “cậy mình giàu mạnh mà chểnh mảng việc triều cận phương Bắc”. Ngọc phả đi theo một cách lý giải khác, gắn tai họa với việc nhà vua thử lòng thần linh và sau đó phải sửa lỗi.
Theo văn bản, vận nước vì thế được đặt cùng với đạo đức của người cầm quyền. Sau khi dẹp giặc, Ngọc phả ghi nhà Ân trải 27 đời vua, hơn 640 năm không dám đem quân sang đánh nước Nam; Hùng Huy Vương được chép hưởng nước 87 năm, thọ 100 tuổi.
Đây là những chi tiết thuộc lớp truyền thuyết và tính chất linh thiêng của thể loại ngọc phả. Vì vậy, câu chuyện có thể được nhìn như một lớp trầm tích văn hóa phản ánh quan niệm của người xưa về đạo trị nước và mối liên hệ giữa người đứng đầu với vận mệnh quốc gia.
Trường Anh (tổng hợp)