Washington – Ngày 24/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố khởi động điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974 đối với Liên minh châu Âu, đồng thời cảnh báo sẽ áp thuế quan mới lên EU — phản ứng trực tiếp sau khi Ủy ban châu Âu (EC) phạt Google 890 triệu euro vì vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số.

“Như thường lệ, Liên minh châu Âu tiếp tục nhắm trực diện vào các doanh nghiệp vĩ đại của Mỹ”, ông Trump viết trên Truth Social ngày 24/7. Ông gọi án phạt của EC là “hành vi bất hợp pháp và mang tính phân biệt đối xử nghiêm trọng”, liệt kê thêm các vụ EU phạt Apple 15 tỷ USD, Meta 3 tỷ USD và Amazon 2,5 tỷ USD trong những năm gần đây. “Những khoản tiền phạt này sẽ bị đảo ngược hoàn toàn và chúng tôi dự kiến sẽ áp đặt một mức thuế quan đáng kể đối với EU trong thời gian sớm nhất có thể”, ông Trump tuyên bố.

EC phạt Google tổng cộng 890 triệu euro gồm hai khoản: 460 triệu euro vì ưu tiên hiển thị dịch vụ của mình trên công cụ tìm kiếm — khiến dịch vụ mua sắm, khách sạn và vé máy bay của Google xuất hiện nổi bật hơn đối thủ — và 430 triệu euro vì vi phạm quy định chống “điều hướng hạn chế” khi ngăn nhà phát triển ứng dụng hướng người dùng đến kênh thanh toán bên ngoài Google Play. EC cho rằng đây là vi phạm Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) — bộ luật siết chặt quyền lực của các nền tảng kiểm soát truy cập lớn tại châu Âu, có hiệu lực từ năm 2023.

Khoảng cách giữa lập luận của EC và lập luận của Washington phản ánh hai quan điểm căn bản khác nhau về cùng một hành vi. EC xác định đây là vấn đề cạnh tranh: Google dùng vị thế thống lĩnh để tự ưu tiên dịch vụ của mình, gây thiệt hại cho đối thủ và người dùng. Washington xác định đây là vấn đề phân biệt đối xử: EU nhắm vào doanh nghiệp Mỹ trong khi không áp tiêu chuẩn tương tự cho các công ty châu Âu. Điều tra Mục 301 là công cụ pháp lý cho phép Tổng thống Mỹ áp thuế đơn phương lên hàng hóa nước ngoài khi xác định có hành vi thương mại không công bằng — đây là cơ chế Trump đã sử dụng để áp thuế lên Trung Quốc từ nhiệm kỳ đầu.

Căng thẳng mới đang thử thách nghiêm trọng khuôn khổ thương mại đạt được giữa Mỹ và EU vào năm ngoái, vốn giúp hạ thuế quan đối với ô tô châu Âu để đổi lấy một số nhượng bộ từ phía EU nhằm tránh một cuộc chiến thương mại gây tổn hại cho cả hai bên. EU chưa lên tiếng phản hồi chính thức về tuyên bố ngày 24/7 của Trump, nhưng trước đó Brussels đã nhiều lần khẳng định quyền thực thi pháp luật cạnh tranh là vấn đề nội bộ và không phải đối tượng của đàm phán thương mại song phương.

Mục 301 chưa từng được Mỹ sử dụng thành công để buộc EU đảo ngược án phạt chống độc quyền — và lần này, lịch sử đó không đứng về phía Trump. Nhưng với mức thuế 10–12,5% mà Washington vừa áp lên 60 nền kinh tế từ ngày 24.7 và mức 50% đang đe dọa Canada, EU đang đối mặt với một chính quyền Mỹ sẵn sàng dùng thuế quan như đòn bẩy ngoại giao trên nhiều mặt trận cùng lúc.

Ninh Lý (tổng hợp)

Từ Khóa: