Nghệ An – Hội Nông dân tỉnh Nghệ An đứng ra kết nối Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân để xây dựng vùng nguyên liệu dược liệu tập trung.

Tỉnh này hiện có gần 1.000 loài cây thuốc và nấm làm thuốc, chiếm khoảng một phần tư tổng số loài dược liệu cả nước, tập trung nhiều ở khu vực Tây Nam Nghệ An. Từ cầu nối của Hội Nông dân tỉnh, Công ty CP Dược liệu Pù Mát và Công ty CP Nam Dược đã ký kết hợp tác xây dựng vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO, trong khi mô hình của Hợp tác xã Dược liệu Pù Mát và hộ sản xuất tại xã Bạch Ngọc đã cho thấy kết quả cụ thể trên thực địa.

Nguồn tài nguyên dược liệu của Nghệ An được xác nhận là phong phú bậc nhất cả nước, nhưng đi cùng đó là một thực tế kém phong phú hơn: sản xuất manh mún, liên kết rời rạc, đầu ra chưa ổn định. Khu vực Tây Nam tỉnh sở hữu nhiều dược liệu quý như sâm Puxailaileng, sâm 7 lá một hoa, hà thủ ô đỏ, lan kim tuyến, trà hoa vàng, đẳng sâm, nấm linh chi đỏ, cùng điều kiện tự nhiên thuận lợi để trồng dược liệu dưới tán rừng. Tiềm năng đã được khẳng định từ lâu; điều còn thiếu là cơ chế biến tiềm năng đó thành chuỗi giá trị có tổ chức.

Một số mô hình đã đi trước, tạo dữ liệu thực tế cho bài toán liên kết. Hợp tác xã Dược liệu Pù Mát canh tác khoảng 23ha, liên kết với người dân địa phương để trồng cà gai leo, dây thìa canh, giảo cổ lam, mướp đắng rừng, đạt sản lượng hơn 1.000 tấn mỗi năm; hợp tác xã hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, thu mua và sơ chế, đưa nhiều sản phẩm vào chương trình OCOP. Tại xã Bạch Ngọc, chị Nguyễn Thị Hằng phát triển hơn 15 dòng sản phẩm mang thương hiệu F&P Nature từ những cây thuốc dân gian ít được chú ý, trong đó 10 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, trên vùng nguyên liệu hơn 10ha trồng hương nhu, cỏ mần trầu, sả, tía tô trên đất hoang hóa, kết hợp thu mua dược liệu từ hợp tác xã và nông dân quanh vùng.

Những mô hình đơn lẻ này cho thấy điều có thể làm được, nhưng cũng cho thấy điều chưa được làm: sự kết nối giữa các bên có liên quan trong chuỗi giá trị. Đây là khoảng trống mà Hội Nông dân tỉnh Nghệ An tìm cách lấp vào bằng vai trò trung gian. Hội đã làm cầu nối để Công ty CP Dược liệu Pù Mát và Công ty CP Nam Dược ký kết hợp tác, trong đó một bên tổ chức sản xuất, bố trí vùng trồng, nhân lực, thu hái và sơ chế, còn bên kia hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng quy trình, đào tạo nhân lực và bao tiêu sản phẩm đạt chuẩn. Mục tiêu của sự hợp tác là đưa vùng nguyên liệu đạt chuẩn GACP-WHO – bộ tiêu chuẩn quốc tế về thực hành tốt trồng trọt và thu hái dược liệu, được xem như điều kiện để dược liệu Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngoài việc kết nối doanh nghiệp, Hội Nông dân tỉnh còn tuyên truyền, vận động nông dân tham gia liên kết sản xuất, hỗ trợ xây dựng các mô hình kinh tế tập thể và phối hợp tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách. Đây là phần việc ít được nhìn thấy nhưng quyết định việc liên kết có vận hành được trên thực tế hay chỉ tồn tại trên giấy.

Ông Nguyễn Viết Hùng, Phó Chủ tịch MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An, cho biết việc thúc đẩy liên kết “4 nhà” sẽ giúp nông dân yên tâm mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập và phát triển bền vững; khi doanh nghiệp bao tiêu, nhà khoa học hỗ trợ kỹ thuật và Nhà nước tạo hành lang pháp lý, người nông dân sẽ không còn đơn độc trên thị trường. Ông dẫn ra cơ sở chính sách cho định hướng này: “Ở tầm vĩ mô, phát triển dược liệu đang được hậu thuẫn bởi nhiều chính sách lớn như Quyết định 376/QĐ-TTg về phát triển công nghiệp dược, cùng với quy hoạch phát triển dược liệu của tỉnh Nghệ An và các chương trình mục tiêu quốc gia dành cho khu vực miền núi. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả những cơ hội này, vai trò “cầu nối” của các tổ chức như Hội Nông dân vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi liên kết “4 nhà” không thể hình thành một cách tự phát mà cần có sự dẫn dắt, điều phối và tạo niềm tin giữa các bên”.

Phép thử thực sự với mô hình liên kết này sẽ không nằm ở lễ ký kết, mà ở việc vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO có hình thành đúng tiến độ hay không, và liệu các hộ nông dân tham gia có thực sự nhận được đầu ra ổn định như cam kết.

Trường Anh (tổng hợp)

Từ Khóa: