Việt Nam đối mặt tốc độ già hóa dân số nhanh kỷ lục, kéo theo nghịch lý sống thọ nhưng không khỏe. Việc nâng cao chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an sinh xã hội bền vững cho tương lai.

Nghịch lý dân số và gánh nặng bệnh mạn tính ở người già

Việt Nam hiện ghi nhận tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, với dự báo đạt khoảng 16,1 triệu người cao tuổi vào năm 2025. Thực trạng này đặt đất nước trước thách thức “chưa kịp giàu đã già” khi hệ thống an sinh xã hội chưa kịp thích nghi với sự thay đổi nhân khẩu học quá nhanh chóng. Ngay cả tại các đô thị lớn như TP HCM, áp lực này cũng hiện hữu rõ rệt khi thành phố dự kiến bước vào giai đoạn “siêu già” sau năm 2048.

Mặc dù tuổi thọ trung bình tăng lên, chất lượng sống thực tế của người cao tuổi lại là một bài toán khó khi mỗi người có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với bệnh tật. Số liệu tầm soát cho thấy đa số người trên 60 tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, trung bình trên hai bệnh. Phổ biến nhất là tình trạng tăng huyết áp chiếm 63% và đái tháo đường chiếm hơn 26%, gây hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe lâu dài.

Đáng chú ý, khoảng 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện tình cờ, cho thấy nhiều người đang mang trong mình những “sát thủ thầm lặng” mà không hay biết. Áp lực tài chính cũng đè nặng khi có tới 70% người cao tuổi hiện không có lương hưu. Trong bối cảnh gia đình đô thị thay đổi, nguồn lực chăm sóc từ người thân suy giảm khiến hệ thống y tế và các dịch vụ hỗ trợ dài hạn đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện.

Từ mô hình “già hóa tại chỗ” đến triển vọng kinh tế bạc

Để ứng phó, giới chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc 5 tầng theo chuẩn quốc tế với trọng tâm là “già hóa tại chỗ”. Người cao tuổi được khuyến khích duy trì lối sống chủ động và tự chăm sóc ngay tại môi trường sống quen thuộc của mình. Hệ thống y tế cơ sở và bác sĩ gia đình sẽ đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp tại nhà, chỉ chuyển lên tuyến trên khi thực sự cần thiết nhằm giảm tải cho các bệnh viện.

Thay vì nhìn nhận người già là gánh nặng, xã hội cần chuyển đổi tư duy để coi họ là trung tâm của nền “kinh tế bạc”. Đây là lực lượng không chỉ tiêu dùng mà còn có thể đóng góp kinh nghiệm quý báu cho sự phát triển cộng đồng. Việc xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, mở rộng bảo hiểm dài hạn và đẩy mạnh hợp tác công tư sẽ tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng dưỡng lão cũng như công nghệ y tế hiện đại.

Y tế dự phòng và y tế cơ sở được xác định là “lá chắn” quan trọng nhất để quản lý sức khỏe người dân xuyên suốt vòng đời. Thay vì chờ bệnh xuất hiện mới can thiệp, việc sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm ngay tại địa phương sẽ giúp kéo dài số năm sống khỏe mạnh,. Đầu tư vào quản lý sức khỏe liên tục và ngăn ngừa rủi ro chính là giải pháp bền vững nhất cho kỷ nguyên già hóa nhanh hiện nay.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: