Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi Washington yêu cầu Tehran mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn đối mặt hậu quả.

Washington yêu cầu Tehran tuân thủ cam kết về eo biển

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance vừa đưa ra cảnh báo về tương lai của lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran. Theo ông, Washington sẽ không tiếp tục thực hiện các cam kết; nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải quốc tế. Mỹ coi việc đảm bảo lưu thông tại tuyến hàng hải chiến lược này; là điều kiện then chốt để duy trì đối thoại giữa hai nước.

Căng thẳng gia tăng ngay sau khi thỏa thuận tạm thời đạt được ngày 7/4 dựa trên đề xuất 10 điểm. Dù ban đầu được xem là cơ hội giảm leo thang; việc eo biển Hormuz bị gián đoạn đã khiến tiến trình đàm phán rơi vào thế bế tắc. Giới quan sát cho rằng sự khác biệt trong cách hiểu các điều khoản đã làm suy giảm lòng tin; buộc Mỹ phải thể hiện lập trường cứng rắn nhằm bảo vệ lợi ích hàng hải.

Phát biểu trước báo giới, ông Vance nhấn mạnh bản chất thỏa thuận là một lệnh ngừng bắn; dựa trên thương lượng và trao đổi. Ông dẫn lại quan điểm của Tổng thống Donald Trump rằng điều kiện phía Iran phải đáp ứng là mở lại eo biển Hormuz. Đồng thời, ông cảnh báo Tehran có thể đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng; nếu không tuân thủ các cam kết đã được thống nhất.

Ngừng bắn Mỹ - Iran: Mỹ đe dọa hủy thỏa thuận vì eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, giữ vai trò then chốt trong lưu thông năng lượng quốc tế. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí)

Ngừng bắn Mỹ – Iran và những rạn nứt từ phía Li Băng

Phía Iran đã đáp trả trước các tuyên bố từ phía Washington; liên quan đến tình trạng của lệnh ngừng bắn Mỹ – Iran. Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, cáo buộc Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận; khi không ngăn chặn được các cuộc không kích của quân đội Israel nhắm vào lãnh thổ Li Băng. Theo phía Tehran, các hành động quân sự này đã vi phạm nghiêm trọng vào không phận Iran; và quyền làm giàu uranium của quốc gia này.

Tranh chấp hiện nay tập trung vào việc liệu các hoạt động quân sự của Israel tại Li Băng có nằm trong phạm vi của thỏa thuận hay không. Phía Iran khẳng định bản đề xuất mười điểm ban đầu bao gồm cả việc chấm dứt tấn công vào các mục tiêu tại Li Băng; trong khi cả Mỹ và Israel đều khẳng định điều ngược lại. Sự bất đồng sâu sắc về mặt văn bản đã dẫn đến quyết định của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran; trong việc tạm dừng các hoạt động vận tải hàng hải tại eo biển.

Lực lượng này tái khẳng định rằng việc quản lý eo biển Hormuz một cách chủ động; là điều kiện then chốt để duy trì vị thế của Tehran trong khu vực. Họ nhấn mạnh rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã phải chấp nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển này; như một thực tế không thể thay đổi. Do đó, việc hạn chế tàu thuyền qua lại được xem như một phản ứng trực tiếp trước các hành động quân sự mà họ coi là sự vi phạm thỏa thuận từ phía đồng minh của Mỹ.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: