Giá dầu thô thế giới vượt 110 USD tạo áp lực lạm phát, tác động trực diện đến vận tải, thực phẩm cùng các danh mục đầu tư hiện nay.

Áp lực trực tiếp lên chi phí vận hành và chuỗi cung ứng logistics toàn cầu

Lần đầu tiên sau gần bốn năm, giá dầu thô Brent toàn cầu đã chính thức vượt ngưỡng 110 USD mỗi thùng, thậm chí có thời điểm vọt lên mốc 116 USD ngay trong những ngày đầu tháng 3. Theo giới quan sát, nguyên nhân chủ yếu đến từ những căng thẳng địa chính trị leo thang. Sự bứt phá này không đơn thuần là những con số nhấp nháy mà đang âm thầm thiết lập một mặt bằng chi phí sinh hoạt mới đắt đỏ hơn.

Tác động trực diện nhất khi dầu thô WTI và Brent tăng hơn 50% kể từ khi xung đột bùng nổ chính là bảng giá tại các trạm xăng. Theo dữ liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng tại quốc gia này đã tăng 16% trong một thời gian ngắn, trong khi dầu diesel tăng vọt 22%. Tại các quốc gia nhập khẩu dầu như Việt Nam, dù có độ trễ do các chính sách bình ổn, việc điều chỉnh giá nhiên liệu nhích lên là điều khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, chi phí đi lại không chỉ dừng ở việc đổ đầy bình xăng cho các phương tiện cá nhân. Giá dầu mỏ chi phối trực tiếp chi phí nhiên liệu hàng không, buộc các hãng bay phải chuyển phần phụ trội này sang giá vé của hành khách. Ngay cả khi di chuyển bằng xe công nghệ, các ứng dụng gọi xe cũng thường kích hoạt phụ phí nhiên liệu để bù đắp cho tài xế trong bối cảnh khó khăn hiện nay.

Bên cạnh đó, các chi phí bảo dưỡng xe như thay phụ tùng hay lốp xe, vốn sử dụng nhiều nguyên liệu hóa dầu, cũng bắt đầu rục rịch thiết lập mặt bằng giá mới cao hơn. Ngành logistics, nơi xăng dầu được coi là mạch máu, đang chịu áp lực khổng lồ. Toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa từ đường bộ, đường biển đến đường hàng không đều phải đối mặt với áp lực gia tăng chi phí vận hành đáng kể.

Theo tường thuật của tờ The New York Times, sự tê liệt tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch chiếm tới 1/5 lượng dầu toàn cầu, đang đẩy cước vận tải biển lên cao. Khi các công ty vận tải và logistics phải chi trả số tiền lớn hơn để duy trì đội tàu, họ không có cách nào khác ngoài việc cộng khoản phí này vào giá thành dịch vụ cuối cùng tới tay người mua.

)Thị trường năng lượng biến động mạnh khi giá dầu vượt 100 USD/thùng do căng thẳng tại Iran gia tăng. (Ảnh: Báo Khai Mở

Sự gia tăng chi phí thực phẩm nhu yếu phẩm và hàng hóa gia dụng

Có một sự thật ít người để ý là dầu mỏ đang hiện diện trong từng bữa ăn của mọi gia đình. Giá năng lượng tăng gián tiếp đẩy chi phí thực phẩm lên cao thông qua toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp. Dầu không chỉ dùng để chạy máy cày, máy gặt hay hệ thống chế biến tại các nhà máy, mà còn là nguyên liệu cốt lõi để sản xuất nhiều loại phân bón và thuốc trừ sâu.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tại các nền kinh tế phát triển, chi phí năng lượng bao gồm dầu và khí đốt có thể chiếm tới 50% tổng chi phí biến đổi trong sản xuất thực phẩm. Điều này chắc chắn sẽ đẩy giá lương thực tăng vọt trong thời gian tới. Người tiêu dùng sẽ thấy hóa đơn đi siêu thị hàng tuần cho các mặt hàng thiết yếu của gia đình mình dần phình to một cách đáng kể.

Ngoài thực phẩm, các mặt hàng nhu yếu phẩm trong giỏ hàng siêu thị như dầu gội, nước tẩy rửa hay đồ vệ sinh cá nhân cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ. Hầu hết các sản phẩm này đều được đựng trong bao bì nhựa, vốn là một chế phẩm trực tiếp từ dầu mỏ. Khi giá dầu mỏ leo thang, chi phí sản xuất nhựa và bao bì tăng theo, khiến giá bán lẻ thiết yếu đắt đỏ hơn.

Theo ghi nhận của Yahoo Finance, ngành dệt may cũng phụ thuộc rất lớn vào các loại sợi tổng hợp như sợi polyester hay sợi spandex. Khi dầu thô đắt lên, giá thành sản xuất quần áo cũng bắt đầu rục rịch tăng theo xu hướng chung của thị trường. Các mặt hàng đồ gia dụng bằng nhựa như đồ chơi trẻ em hay hộp đựng thực phẩm cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá này.

Thêm vào đó, tại bình diện vĩ mô, giá dầu và khí tự nhiên toàn cầu tăng vọt thường kéo theo sự đắt đỏ của chi phí đầu vào ngành điện. Áp lực lan tỏa này khiến chi phí vận hành từ các hộ gia đình đến các xưởng sản xuất đều bị độn lên đáng kể. Giá dầu bám rễ vào từng vật dụng trong ngôi nhà, từ đồ trang trí đến các thùng chứa hay hộp nhựa đựng hàng sinh hoạt.

Rủi ro lạm phát biến động tài chính và các biện pháp ứng phó

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, cú sốc năng lượng này có thể khiến danh mục tài sản chìm trong sắc đỏ. Phản ứng trước mốc dầu 100 USD, thị trường tài chính toàn cầu đã ngay lập tức chao đảo. Đà tăng mạnh của giá dầu không chỉ bóp nghẹt biên lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn đẩy đồng USD mạnh lên, tạo áp lực tỷ giá lên các thị trường mới nổi hiện nay.

Hơn thế nữa, giới quan sát lo sợ sự bứt phá của giá năng lượng sẽ tạo ra một cú sốc lạm phát trên diện rộng. Áp lực này sẽ bào mòn lợi suất đầu tư và buộc các ngân hàng trung ương phải cân nhắc lại lộ trình lãi suất. Điều này gây sức ép lớn lên cả thị trường cổ phiếu lẫn trái phiếu. Giá dầu được ví như một thứ thuế vô hình đánh mạnh lên mọi khía cạnh đời sống.

Dù vậy, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đã lên tiếng trấn an rằng đà tăng hiện tại phần lớn mang yếu tố phí rủi ro tâm lý. Theo ông, thế giới hiện không thực sự thiếu hụt dầu thô trầm trọng. Tuy nhiên, những hệ lụy kinh tế vẫn là một gánh nặng hiện hữu đối với đời sống. Giá dầu không chỉ là chỉ báo vĩ mô xa vời mà tác động trực tiếp mỗi ngày.

Để giảm thiểu cú sốc từ năng lượng, các chuyên gia tài chính khuyến nghị người tiêu dùng nên chủ động rà soát lại ngân sách gia đình. Việc hạn chế những chuyến đi không thực sự cần thiết và chuyển sang sử dụng các phương tiện công cộng là giải pháp thiết thực. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng từ chi phí nhiên liệu đang ngày một tăng cao trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, người tiêu dùng cũng nên cân nhắc mua dự trữ với số lượng lớn các mặt hàng nhu yếu phẩm trước khi mặt bằng giá mới được thiết lập. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp các hộ gia đình thích nghi tốt hơn với những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới. Đây là cách bảo vệ tài chính cá nhân hiệu quả trong bối cảnh lạm phát và rủi ro tài chính hiện nay.

Theo: Khai Mở

Từ Khóa: