Diễn biến kinh tế thế giới tuần qua nổi bật với phán quyết thuế tại Mỹ, đàm phán hạt nhân Iran bế tắc cùng loạt thỏa thuận thương mại quan trọng giữa các cường quốc.

Phán quyết về thuế quan và tối hậu thư hạt nhân Iran

Vào thứ Sáu 20/02, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump, kết luận Đạo luật IEEPA không trao quyền áp thuế cho tổng thống. Ngay lập tức, ông Trump tuyên bố sẽ ký sắc lệnh áp mức thuế toàn cầu mới 10%. Tại Geneva, đàm phán hạt nhân bế tắc do Iran chưa đáp ứng các ranh giới đỏ.

Tổng thống Trump đưa ra tối hậu thư từ 10 đến 15 ngày để Tehran đạt thỏa thuận, đồng thời cân nhắc tấn công quân sự quy mô hạn chế. Đáp lại, Iran tuyên bố sẽ nhắm vào các căn cứ và tài sản của Mỹ tại Trung Đông. Tại nội địa, Bộ Thương mại Mỹ công bố GDP quý 4/2025 chỉ tăng 1,4%, thấp hơn đáng kể so với dự báo.

Tăng trưởng kinh tế Mỹ sụt giảm và gánh nặng thâm hụt

Tính chung cả năm 2025, kinh tế Mỹ tăng 2,2%, giảm so với mức 2,8% năm trước đó do đợt đóng cửa chính phủ từ ngày 01/10 đến 12/11. Sự kiện này đã làm suy giảm mạnh chi tiêu công, tiêu dùng và xuất khẩu. Lạm phát PCE lõi tháng 12/2025 tăng 3%, trong khi PCE chung đạt mức 2,9% so với cùng kỳ.

Dù thu thuế quan tăng, thâm hụt thương mại Mỹ tháng 12 vẫn vọt lên 70,3 tỷ USD, cao hơn 17,3 tỷ USD so với tháng trước. Tổng thâm hụt cả năm 2025 đạt 901,5 tỷ USD. Nhà Trắng hiện rà soát mức thuế thép và nhôm 50%, cân nhắc miễn trừ một số mặt hàng và chuyển sang điều tra an ninh quốc gia có trọng tâm.

Thỏa thuận thương mại đa phương và kế hoạch tái thiết Gaza

Nhật Bản vừa chốt gói đầu tư 36 tỷ USD vào năng lượng và khoáng sản tại Mỹ, thuộc cam kết tổng cộng 550 tỷ USD. Cùng lúc, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto ký thỏa thuận thương mại giúp 99% hàng hóa Mỹ vào nước này hưởng thuế 0%. Ngược lại, hàng Indonesia vào Mỹ chịu thuế 19%, ngoại trừ dầu cọ, cà phê, ca cao và hạn ngạch dệt may.

Tại Washington, ông Trump chủ trì Hội đồng Hòa bình nhằm thảo luận việc tái thiết Dải Gaza hậu xung đột. Mỹ cam kết đóng góp 10 tỷ USD cho cơ chế an ninh và quản trị, đồng thời kêu gọi các nước tài trợ thêm. Hiện các quốc gia Trung Đông đã cam kết khoảng 7 tỷ USD cho quỹ tái thiết nhằm ổn định tình hình khu vực.

Biến động thị trường lao động và bản đồ năng lượng

Kinh tế Nhật Bản quý 4/2025 tăng 0,1%, thoát suy thoái kỹ thuật sau mức giảm 0,7% ở quý trước. Tại Anh, thất nghiệp thanh niên vọt lên 16,1% do lương tối thiểu và phí an sinh xã hội tăng từ tháng 4/2025. Xuất khẩu dầu Nga sang Trung Quốc lập kỷ lục 1,7 triệu thùng/ngày, trong khi lượng dầu sang Ấn Độ giảm xuống 1,1 triệu thùng.

Dù vậy, nguồn cung cho nhà máy lọc dầu Vadinar của công ty Nayara Energy vẫn tăng 310.000 thùng mỗi ngày. Doanh thu dầu mỏ Venezuela dưới sự quản lý của Mỹ đạt mốc 1 tỷ USD và dự kiến thu thêm 5 tỷ USD. Các lô hàng này đã bắt đầu cập bến các nhà máy lọc dầu tại Mỹ và châu Âu theo thỏa thuận ngắn hạn.

Khuyến nghị của IMF và tương lai nhân sự tại ECB

IMF khuyến nghị Nhật Bản tăng lãi suất dần dần, tránh giảm thuế tiêu thụ và hối thúc Trung Quốc chuyển trọng tâm sang tiêu dùng nội địa. Định chế này nhận định mô hình cũ của Bắc Kinh gây lãng phí và tác động lan tỏa bất lợi. Tại châu Âu, Chủ tịch ECB Christine Lagarde được cho là đang cân nhắc rời nhiệm sở trước tháng 4/2027.

Việc bà Lagarde từ chức sớm nhằm giúp Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Friedrich Merz tìm người kế nhiệm phù hợp. Phản hồi thông tin này, Ngân hàng Trung ương châu Âu cho biết bà vẫn tập trung hoàn toàn vào nhiệm vụ hiện tại. Những biến động nhân sự cấp cao này diễn ra khi các nền kinh tế lớn nỗ lực tái cấu trúc tăng trưởng.

Theo: Khai Mở

Từ Khóa: