Đột quỵ có xu hướng gia tăng vào những thời điểm cơ thể chịu thay đổi đột ngột về nhiệt độ và huyết áp. Các chuyên gia cảnh báo sáng sớm khi vừa thức dậy, lúc đi vệ sinh ban đêm và khi tắm rửa là ba thời điểm dễ gây đột quỵ nhất; đặc biệt trong mùa lạnh.

Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai; khi nhiệt độ môi trường giảm sâu; cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế giữ nhiệt bằng cách co các mạch máu ngoại vi. Phản ứng sinh lý này khiến huyết áp tăng đột ngột, tạo áp lực lớn lên thành mạch máu. Với những người có mạch máu yếu, xơ vữa hoặc bệnh nền tim mạch, nguy cơ vỡ mạch gây xuất huyết não hoặc bong mảng xơ vữa dẫn đến nhồi máu não tăng cao rõ rệt.

Bên cạnh đó, thời tiết lạnh còn làm tăng độ nhớt của máu; khiến dòng máu lưu thông chậm hơn, tương tự dầu máy bị đặc lại khi nhiệt độ xuống thấp. Trong điều kiện này, nếu hình thành cục máu đông và di chuyển lên não; nguy cơ đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Dưới đây là ba thời điểm trong ngày được các chuyên gia đánh giá là nguy hiểm nhất.

3 thời điểm dễ gây đột quỵ nhất trong ngày

1. Đột quỵ khi sáng sớm vừa thức dậy

Sáng sớm là thời điểm cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động. Huyết áp lúc này có xu hướng tăng cao một cách tự nhiên. Nếu người bệnh bật dậy quá nhanh, đi ra ngoài ngay khi nhiệt độ môi trường còn thấp; sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa phòng ngủ ấm và không khí lạnh bên ngoài có thể khiến mạch máu co thắt mạnh.

Hiện tượng này làm huyết áp tăng vọt trong thời gian ngắn; dễ kích hoạt các biến cố tim mạch và đột quỵ; đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có tiền sử tăng huyết áp, xơ vữa động mạch.

2. Đột quỵ khi đi vệ sinh ban đêm

Ban đêm, nhiều người chủ quan rời chăn ấm để đi vệ sinh mà không mặc thêm áo giữ nhiệt. Nhà vệ sinh thường là không gian lạnh hơn so với phòng ngủ; khiến cơ thể phải đối mặt với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Sự co mạch mạnh xảy ra trong thời gian ngắn có thể làm huyết áp tăng cao; gây rối loạn tuần hoàn não. Trên thực tế, không ít trường hợp đột quỵ được ghi nhận xảy ra vào ban đêm hoặc rạng sáng; khi người bệnh đi vệ sinh trong điều kiện thời tiết lạnh.

3. Đột quỵ khi tắm rửa

Tắm rửa, đặc biệt là tắm nước lạnh hoặc tắm quá muộn khi nhiệt độ xuống thấp; là một trong những thời điểm nguy hiểm dễ gây đột quỵ. Việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh khiến mạch máu co nhanh, huyết áp dao động mạnh; tim phải làm việc gắng sức hơn.

Ở người có bệnh lý nền, phản ứng này có thể dẫn đến tai biến mạch máu não hoặc các biến cố tim mạch nghiêm trọng nếu không được kiểm soát tốt.

Nhiệt độ giảm sâu trong mùa đông kéo theo sự gia tăng đáng kể các ca đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường.

Ngoài yếu tố thời tiết, thói quen sinh hoạt mùa lạnh cũng góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ. Nhiều người cho rằng uống rượu giúp làm ấm cơ thể, nhưng đây là quan niệm sai lầm. Rượu bia chỉ gây giãn mạch tạm thời, tạo cảm giác ấm giả, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và làm huyết áp dao động thất thường. Kết hợp với việc ít vận động, ăn nhiều chất béo và tăng cân trong mùa đông, nguy cơ đột quỵ càng gia tăng.

Cách giảm nguy cơ đột quỵ trong mùa lạnh

Để hạn chế nguy cơ biến cố nguy hiểm, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm các nguyên tắc sau:

Giữ ấm cơ thể đúng cách, đặc biệt là vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân. Khi ra ngoài cần đội mũ, quàng khăn, đeo khẩu trang để hạn chế gió lạnh xâm nhập.

Áp dụng nguyên tắc “chậm lại 3 phút” mỗi sáng. Sau khi thức dậy, không nên rời giường ngay mà nên nằm thêm vài phút, cử động tay chân nhẹ nhàng để cơ thể thích nghi, sau đó mới ngồi dậy và mặc thêm áo ấm

Kiểm soát sinh hoạt để giảm nguy cơ biến cố

Kiểm soát tốt huyết áp và các bệnh nền. Người mắc tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường cần dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều. Việc trang bị máy đo huyết áp tại nhà giúp theo dõi chỉ số thường xuyên là rất cần thiết.

Duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học: hạn chế rượu bia, thuốc lá; giảm muối trong bữa ăn; uống đủ nước ấm; tránh thức ăn quá lạnh. Nên tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà và không ra ngoài quá sớm khi trời rét đậm.

Người dân cũng cần nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc FAST như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói ngọng hoặc khó nói. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, cần lập tức gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ để được xử trí kịp thời.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không hồi phục nếu không được tái thông mạch sớm. Người dân tuyệt đối không áp dụng các phương pháp dân gian như chích máu đầu ngón tay, cạo gió hay cho uống nước chanh, vì những hành động này chỉ làm mất đi “thời gian vàng” cứu sống người bệnh.

Theo: VnExpress