Điện mặt trời tự dùng giúp giảm chi phí và chủ động nguồn điện, nhưng nhiều hộ dân lo ngại thủ tục đăng ký, thậm chí đối diện nguy cơ bị phạt.

Điện mặt trời tự dùng và những bất cập trong thủ tục

Chị Hải An ở Hải Phòng đầu tư hơn 115 triệu đồng lắp điện mặt trời mái nhà năm 2023. Hệ thống gồm 12 tấm pin và pin tích trữ 6 kWh. Nhờ đó, hóa đơn điện mùa hè từ 6 triệu đồng giảm xuống 80.000 đồng. Mùa đông, chi phí còn thấp hơn, chỉ khoảng 20.000-30.000 đồng mỗi tháng.

Sau hai năm, chị dự tính có thể hoàn vốn trong 3-4 năm. Hơn nữa, nhờ pin dự trữ; gia đình chị vẫn có điện khi thành phố mất điện do bão Yagi năm 2024. Tuy nhiên, niềm vui không kéo dài khi nghe tin về quy định xử phạt các hộ chưa đăng ký hệ thống.

Chị An cho biết gia đình chỉ biết lo lắng chờ hướng dẫn. Sáu người bạn cùng lắp điện mặt trời tại Hải Phòng cũng rơi vào tình trạng tương tự. Họ sợ bị phạt và e ngại thủ tục rườm rà.

Tương tự, chị Thúy Mai ở Gia Lai lắp điện mặt trời năm 2023. Nhờ đó, tiền điện giảm từ 3 triệu xuống 200.000 đồng mỗi tháng. Chị nghĩ hệ thống chỉ phục vụ gia đình; không ảnh hưởng lưới điện nên không đăng ký. Khi có quy định mới, chị lo ngại việc hợp thức hóa sẽ phức tạp.

Thấp thỏm vì lắp điện mặt trời tự dùng
Điện mặt trời tự dùng và kỳ vọng của người dân (Ảnh: vnexpress)

Điện mặt trời tự dùng và quy định quản lý nhà nước

Hiện cả nước có hơn 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 9.500 MW. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; Việt Nam đặt mục tiêu đến 2030, một nửa công sở và hộ dân sử dụng điện mặt trời tự sản, tự tiêu.

EVN khẳng định việc đăng ký nhằm đảm bảo an toàn vận hành hệ thống quốc gia. Trên thế giới, các hộ gia đình đều phải xin phép khi lắp điện mặt trời. Ở Mỹ, hộ dân cần giấy phép của chính quyền và hợp đồng đấu nối với công ty điện lực. Đức yêu cầu đăng ký với Cơ quan Mạng lưới Liên bang trước khi vận hành.

Luật sư Diệp Năng Bình cho rằng quy định không phải để làm khó người dân. Việc đăng ký giúp ngành điện quản lý dữ liệu; tránh quá tải cục bộ. Ông đề nghị thủ tục nên minh bạch, trực tuyến, tránh cơ chế xin cho.

Thực tế, quy định thông báo khi lắp đặt đã có trong Nghị định 58/2025 và văn bản năm 2024; song truyền thông chưa đủ mạnh nên nhiều hộ không nắm được. Các nghị định này cũng chưa quy định chế tài cụ thể.

Theo hướng dẫn của EVN; hộ lắp điện mặt trời dưới 100 kW chỉ cần thông báo tới Sở Công Thương và công ty điện lực địa phương. Hiện hệ thống tiếp nhận trực tuyến đã vận hành ổn định; tạo thuận lợi cho khách hàng.

Điện mặt trời tự dùng và kỳ vọng của người dân

Chị Hải An cho biết không ngại đăng ký, nhưng mong thủ tục rõ ràng, nhanh gọn.
Theo chị, chính sách nên hướng đến tiện lợi cho người dân thay vì rườm rà.

Thị trường điện mặt trời vẫn tăng trưởng mạnh. Tại Gia Lai, Công ty Kiên Khang ghi nhận lượng khách hàng tăng 50-70% trong 9 tháng đầu năm 2025. Để hỗ trợ, doanh nghiệp sẵn sàng làm thủ tục thông báo cho khách, từ gửi mẫu đơn đến sơ đồ bản vẽ.

Chị Thanh Hoa ở Nghệ An, người chuẩn bị lắp đặt, cho biết đã yêu cầu đơn vị thi công hỗ trợ thủ tục. Chị cho rằng quy định là cần thiết; nhưng quan trọng nhất là sự rõ ràng và thái độ hợp tác từ cơ quan quản lý. “Tinh thần hỗ trợ, không trừng phạt sẽ là chìa khóa giúp người dân an tâm khi sử dụng điện mặt trời”Thấp

Theo: vnexpress.net