Mùa hè bây giờ có thể có điều hòa, có nước ép trái cây, có kem mát lạnh… nhưng dường như thiếu một thứ rất mát – đó là tiếng cười trong veo của một thời hồn nhiên. Bạn có nhớ không, cái mùa hè năm ấy, dù trời nắng chang chang, chúng ta vẫn thấy mát rượi trong lòng chỉ bởi những trò nghịch ngợm, những gương mặt lấm lem mà vui như Tết? Có một mùa hè không nắng – vì tuổi thơ đã đổ đầy tiếng cười vào đó.

Mùa hè là bầu trời đầy tiếng cười của lũ trẻ

Không cần lịch nghỉ hè, bọn trẻ con chúng tôi chỉ cần nghe tiếng ve râm ran và cảm nhận mùi nắng gắt từ mặt sân bê tông đã biết hè về. Mùa hè bắt đầu từ chiếc quần đùi, bàn chân trần, mấy trái bòn bon rụng sớm và trò… “hồi nãy đứa nào bị mẹ la đầu tiên là thua”.

Tắm sông, bắt ve, trèo cây, rủ nhau đi mót xoài non hay… bẻ thuê bắp ngô ngoài ruộng. Chuyện nhỏ như cái kẹo, nhưng với chúng tôi, đó là niềm vui vĩ đại. Có lần đang trèo cây me thì bị bác chủ ruộng phát hiện, cả đám té nhào, đứa trầy gối, đứa rách quần… nhưng vẫn cười như được phát thưởng.

Tiếng cười mùa hè ấy không phải từ loa phường hay điện thoại. Nó vang lên khi đứa bạn té bùn mà cứ giả bộ làm người cá, hay khi cùng nhau chơi nhảy dây bằng dây thun quần lượm được. Chẳng ai bảo ai, cả đám trẻ đều tin: nắng có thể làm đen da, nhưng không thể làm mờ đi niềm vui.

Mùa hè năm ấy ngập tràn tiếng cười (Ảnh: Internet)

Mùa hè của mẹ là bóng nắng sau hiên và nhịp chổi tre trên sân gạch

Mùa hè trong ký ức tôi có mùi thơm của canh chua cá lóc, có tiếng xào xạc chổi tre quét sân buổi sớm, có cả tiếng mẹ gọi: “Tắm rửa ăn cơm, nắng lắm rồi!”. Mẹ không nói nhiều, chỉ làm không ngừng.

Có những trưa nóng đến “chảy mỡ”, mẹ lấy cái quạt mo nan to bằng nửa người, ngồi phe phẩy cho tụi tôi ngủ. Không có điều hòa, không có máy lạnh, nhưng chưa bao giờ tôi thấy mẹ kêu ca vì nóng. Chắc vì trong lòng mẹ lúc nào cũng mát – khi nhìn thấy lũ con ngủ say, bụng căng cơm, chân tay sạch sẽ.

Mùa hè của ba là cái võng tre và tờ báo giấy cũ

Trưa hè oi ả, khi ve kêu inh tai, ba lại nằm đung đưa trên chiếc võng mắc giữa hai thân cau trước nhà. Một tay cầm tờ báo đã vàng ố, tay còn lại phe phẩy cái quạt giấy. Tôi thích ngồi dưới gốc cây, nghe ba kể chuyện xưa – lúc ông nội đi lính, lúc ba trèo cây khế nhà bà Tư bị rách quần…

Ba chẳng cần nhiều, chỉ cần một giấc ngủ ngắn dưới bóng cây là đã đủ mát cả buổi chiều. Ba dạy tôi cách gấp quạt; cách lấy gáo múc nước giếng sao cho “không có cặn”, và cách “chống nóng bằng cái đầu lạnh”.

Mùa hè trong mắt ba đơn giản lắm: “Có gió thì mát, không có gió thì mình tạo ra gió. Mà nếu không tạo ra được gió, thì cười một cái, trời cũng dịu lại!” Hóa ra “chống nóng bằng cái đầu lạnh” không chỉ là chuyện dùng quạt mo, ăn đá lạnh hay tưới nước sân. Mà là giữ cho tâm mình dịu, cho lời mình nhẹ, cho nụ cười vẫn nở ngay cả khi nắng như rang ngoài cửa.

Khi không có điều kiện – người ta tự “chế tạo niềm vui”

Thời đó, làm gì có điều hòa hay máy quạt phun sương. Nhưng tụi tôi lại nghĩ ra đủ trò khiến mùa hè… mát lạnh từ trong bụng:
– Lấy thau nước ra giữa sân, dầm chân rồi giả vờ đang ở “suối nước nóng ở Đà Lạt”
– Làm kem túi từ nước cam hòa đường, bỏ vô tủ đá chung xóm, chia nhau mỗi đứa một que
– Cắt những tờ giấy cũ thành hình quạt, thi xem ai phe phẩy lâu nhất không mỏi tay

Có hôm cả nhà ngồi bệt ngoài sân, chấm muối ớt ăn xoài xanh. Nóng thật, nhưng vui không chịu nổi. Chúng tôi không có máy lạnh – nhưng lúc ấy, chúng tôi không thấy thiếu gì cả. Vì thứ duy nhất cần để mát là… tiếng cười của nhau.

Bây giờ thì sao?

Mùa hè bây giờ… có sóng Wi-Fi mạnh, nhưng chẳng có tiếng í ới ngoài ngõ nữa. (Ảnh: Internet)

Trẻ con bây giờ có thể có máy lạnh riêng trong phòng; có iPad để chơi suốt hè, có tour đi biển với gia đình… Nhưng hình như vắng bớt tiếng cười ngây ngô ngày xưa. Không phải vì chúng không vui, mà là vì vui kiểu khác – im lặng và cá nhân hơn.

Người lớn cũng vậy. Hè tới là kêu nóng, stress, “điều hòa hỏng chắc chết mất”, trong khi ngày xưa, chỉ cần một cơn mưa rào bất chợt cũng đủ làm cả xóm trẻ chạy ùa ra đường tắm mưa, reo vang như hội.

Chúng ta đang sống giữa đủ tiện nghi để thấy mát. Nhưng lại thiếu đi những điều mát mẻ nhất: một tiếng cười; một cuộc trò chuyện ngoài hiên; một cái quạt tay cũ kỹ và vài trái me chua giòn giã.

Mùa hè ấy, vẫn ở trong tim chúng ta

Mùa hè không chỉ là cái nắng ngoài trời, mà còn là khoảng trời trong trẻo bên trong mỗi người. Có một mùa hè đã trôi qua rất lâu: không điều hòa; không điện thoại; không tour nghỉ dưỡng. Nhưng vẫn mát rượi chỉ nhờ vào tiếng cười vang trên sân; tiếng chổi tre sớm mai; tiếng mẹ gọi ăn cơm và ánh mắt lấp lánh của cha dưới tán cau trước hiên nhà.

Bây giờ, chúng ta có thể sống trong những tiện nghi hiện đại nhưng lòng lại hay bức bối; tâm dễ nóng nảy; nụ cười vơi dần. Phải chăng, điều ta cần tìm lại không phải là bóng mát, mà là một mùa hè mộc mạc với những niềm vui đủ đầy, giản dị và rất thật?

Dù năm tháng có đi xa đến đâu, mùa hè ấy vẫn nằm yên đâu đó trong tim tôi. Một mùa hè không nắng, chỉ có một bầu trời đầy ắp tiếng cười.