Những thực phẩm quen thuộc tưởng như vô hại lại có thể chứa aflatoxin – Độc tố nấm mốc được WHO xếp vào nhóm 1 gây ung thư. Nếu bảo quản sai cách, người dùng dễ phơi nhiễm độc tố này trong bữa ăn hằng ngày mà không hề hay biết.

Những thực phẩm quen thuộc chứa Aflatoxin – Độc tố mạnh nhất trong thực phẩm bạn vẫn ăn mỗi ngày

Aflatoxin là một loại độc tố do nấm mốc Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus sinh ra trong môi trường nóng ẩm. Độc tố này thường phát triển trên các loại thực phẩm giàu tinh bột và dầu mỡ như lạc; ngô; gạo; các loại đậu; hạt khô… Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp aflatoxin vào nhóm 1 – Nhóm chất có khả năng gây ung thư cao nhất cho con người.

Điều nguy hiểm là aflatoxin không màu; không mùi; không vị và đặc biệt rất bền nhiệt – Nghĩa là dù nấu chín vẫn không bị phá hủy. Chính vì vậy; chỉ cần một sơ suất nhỏ trong khâu bảo quản hoặc chọn mua thực phẩm; người tiêu dùng có thể vô tình đưa chất độc này vào cơ thể.

8 loại thực phẩm quen thuộc dễ nhiễm độc tố aflatoxin

Đây là những loại thực phẩm quen thuộc phổ biến nhất trong bếp Việt mà hầu như gia đình nào cũng sử dụng; nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ cao chứa aflatoxin nếu không được bảo quản đúng cách:

  • Lạc (đậu phộng): Rất dễ bị mốc nếu để lâu hoặc bảo quản trong túi kín ở nơi ẩm thấp.
  • Ngô: Khi bị ẩm; ngô là môi trường lý tưởng để nấm mốc phát triển.
  • Gạo: Đặc biệt là gạo để lâu; gạo xay xát thủ công nếu không bảo quản kỹ sẽ lên mốc.
  • Các loại đậu: Như đậu xanh; đậu đen; đậu đỏ cũng dễ nhiễm độc tố nếu để ở môi trường không khô ráo.
  • Hạt khô: Hạt điều; hạt hạnh nhân; hạt dẻ; hạt dưa… thường chứa nhiều dầu; dễ ẩm mốc.
  • Gia vị khô: Bột ớt; tiêu; hồi; bột nghệ, bột cà ri có thể nhiễm độc khi bị ẩm hoặc lưu trữ quá lâu.
  • Đồ lên men từ đậu: Chao; đậu phụ lên men; đậu tương lên men là những món dễ sinh độc tố nếu lên men không đảm bảo vệ sinh.
  • Sữa và các chế phẩm từ sữa: Nếu bò ăn phải thức ăn nhiễm aflatoxin B1; sữa sẽ nhiễm aflatoxin M1 –Loại độc tố cũng có khả năng gây ung thư.
8 loại thực phẩm quen thuộc dễ nhiễm độc tố aflatoxin (Ảnh: internet)

Tác hại của aflatoxin đối với sức khỏe con người

Aflatoxin không chỉ đơn thuần là một loại nấm mốc gây hư hại thực phẩm mà còn là thủ phạm gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm; đặc biệt là ung thư gan.

Tổn thương gan nghiêm trọng: Aflatoxin tấn công tế bào gan; gây viêm gan mạn tính; xơ gan; thậm chí dẫn tới ung thư gan nguyên phát.

Gây đột biến DNA: Đây là cơ chế chính khiến aflatoxin trở thành chất gây ung thư mạnh mẽ.

Suy giảm miễn dịch: Khi cơ thể tiếp xúc lâu dài với aflatoxin; hệ miễn dịch sẽ bị suy yếu; làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và các bệnh lý mạn tính.

Ảnh hưởng khả năng sinh sản: Độc tố này có thể làm giảm chất lượng tinh trùng ở nam giới và ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.

Gây hại cho thai nhi và trẻ nhỏ: Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất do cơ thể chưa hoàn thiện chức năng giải độc.

Đặc biệt; người đang mắc viêm gan B nếu đồng thời nhiễm aflatoxin sẽ có nguy cơ ung thư gan tăng gấp 30 – 60 lần so với người bình thường.

Dấu hiệu nhận biết ngộ độc aflatoxin

  • Nếu lượng độc tố quá cao; có thể gây tổn thương gan cấp và tử vong
    Cơ thể suy nhược kéo dài; rối loạn chức năng gan.
  • Men gan tăng; dễ nhiễm trùng, da xỉn màu; mệt mỏi thường xuyên.
  • Kết quả xét nghiệm cho thấy tổn thương tế bào gan; nguy cơ ung thư cao.
  • Cách phòng tránh ngộ độc aflatoxin trong 8 loại thực phẩm quen thuộc
    Phòng ngừa aflatoxin không khó; nhưng đòi hỏi sự cẩn trọng trong từng bước chọn mua; bảo quản và chế biến thực phẩm. Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng:
  • Không sử dụng thực phẩm bị mốc; đổi màu; có mùi lạ; dù đã nấu chín.
  • Ưu tiên thực phẩm có nhãn mác rõ ràng; kiểm định chất lượng và hạn sử dụng còn dài.
  • Bảo quản các loại hạt và ngũ cốc trong lọ kín; để nơi khô ráo; tránh ánh nắng trực tiếp.
  • Tránh mua đồ lên men bán trôi nổi; không rõ nguồn gốc hoặc đã để lâu ngày.
  • Nếu tự làm đồ lên men tại nhà; cần đảm bảo vệ sinh tuyệt đối; tránh nhiễm nấm mốc trong quá trình chế biến.

Những loại thực phẩm quen thuộc vốn là nguyên liệu quen mặt trong các bữa ăn gia đình Việt; nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ cao chứa aflatoxin nếu không bảo quản đúng cách. Bởi aflatoxin không thể bị tiêu diệt bằng nhiệt độ nấu ăn thông thường; nên việc phòng ngừa ngay từ khâu lựa chọn và bảo quản là phương pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe.

Sự chủ động của mỗi người tiêu dùng, cùng với hiểu biết đúng đắn về độc tố này; chính là chìa khóa để xây dựng một căn bếp an toàn; ngăn ngừa ung thư ngay từ những điều nhỏ nhất.

Nguồn: Phunutoday