Quảng Nam – Vợ chồng ông Phan Lồng và bà Nguyễn Thị Hoa ở xã Quế Cường, huyện Quế Sơn nuôi 08 người con ăn học bằng nghề gánh củi, vác hàng thuê suốt nhiều thập niên.
- Khởi tố 4 bị can vụ gian lận điểm thi môn Toán tại Tuyên Quang
- Mỹ dùng chiến lược gì để ép Iran thay đổi mà không gây chiến
- Cô đơn tuổi già kích hoạt bệnh nền và đẩy người cao tuổi vào vòng xoáy suy sụp
Gia đình từng được coi là nghèo nhất xóm núi, bữa ăn chỉ có sắn già cứng phải dùng gậy đập mới tách được. Tám đứa con lớn lên trong cảnh đó, và tất cả đều vào đại học, tích lũy đến nay 09 bằng cử nhân, 06 thạc sĩ, 02 tiến sĩ và 01 phó giáo sư.
Ông Lồng kết hôn với bà Hoa năm 1977, sinh ba trai và năm gái. Để nuôi đàn con, ông bán thuốc Tây dạo, lên rừng chặt củi; bà quanh năm trồng rau, gánh củi ra chợ. Tuổi 60, ông vẫn vào vùng núi Phước Sơn gánh hàng thuê cho bãi vàng, khi chân không chịu nổi đường dốc mới xin xác nhận hộ nghèo để con được miễn giảm học phí.
Ông không để đứa con nào nghỉ học, dù nhiều người trong xóm khuyên nên cho con ở nhà đỡ đần cha mẹ. “Các con nhất định phải học. Chỉ có học mới thay đổi được cuộc đời”, ông nhắc câu đó suốt mấy chục năm và không một lần nhượng bộ.
Kỷ luật học tập trong nhà ông được giữ nghiêm. Mỗi tối sau bữa cơm, các con ngồi vào bàn học, ông ngồi bên ngoài canh; chỉ cần hắng giọng là cả nhà im lặng. Bốn giờ sáng, lũ trẻ phải dậy khi nghe cha gọi. Mỗi tuần chỉ được sang nhà hàng xóm xem tivi một lần vào tối thứ Bảy.
Đứa lớn kèm đứa nhỏ, hè và Tết kiểm tra lẫn nhau, môn nào yếu thì anh chị phụ đạo. Bà Hoa chọn cách im lặng để không phá vỡ kỷ luật ông đặt ra, không để con ỷ lại vào sự mềm lòng của mẹ.
Chị Phan Kiều Trinh, người con thứ tư, kể rằng cơm có thể thiếu nhưng mỗi khi gom góp được ít tiền, cha lại mua Magie, B6, dầu cá cho các con uống. “Đến giờ tôi vẫn không thể quên được hình ảnh những chiều mưa bão, bố cầm áo mưa cũ đi bộ 02 km đón con đi học về”, chị nói.
Người anh cả Phan Học nhiều lần dậy sớm đạp xe đi bán củi, đến lớp muộn không dám xin vào, cứ lén đứng ngoài cửa lớp học bài. Thầy Nguyễn Văn Năm, giáo viên trường THCS Quế Cường, từng nhiều lần đứng ra bảo lãnh để gia đình nợ học phí, tránh cho các con bị đứt đoạn việc học. “Một bộ đồ, tập sách hay chiếc xe đạp cũ mấy anh em thay nhau dùng, nhưng ai cũng chăm học”, ông Năm kể.
Năm 1996, Phan Học đỗ ĐH Bách khoa Đà Nẵng, mở đường cho bảy người em vào đại học, năm trong số đó học ĐH Bách khoa TP HCM. Lên giảng đường, các con vừa học vừa dạy thêm, bán hàng nông sản quê nhà qua mạng xã hội để bớt gánh nặng cho cha mẹ. Ở nhà, vợ chồng già gom hàng gửi vào TP HCM cho con bán lấy tiền học và sinh hoạt.
Phan Học sau đó làm luận án tiến sĩ ngành điện tử – viễn thông tại Thụy Điển và nghiên cứu sau tiến sĩ tại Anh. Người con thứ hai Phan Văn Ca lấy bằng tiến sĩ tại Hàn Quốc, hiện là phó giáo sư. Con út Phan Thị Bích Thao tốt nghiệp hai ngành thạc sĩ tại Pháp. Nhiều năm liền, gia đình được huyện Quế Sơn và UBND tỉnh Quảng Nam tặng danh hiệu vượt khó nuôi dạy con thành tài.
Đầu tháng 7 vừa qua, chị Trinh hoàn thành cuốn tự truyện ghi lại hành trình của gia đình. “Tôi viết để con cháu hiểu về một thời cơ hàn, giúp chúng noi gương tiếp bước”, chị nói.
Khi cái nghèo lùi xa, ông Lồng mắc bệnh Alzheimer, không còn nhớ tên các con. Các con đã đón ông bà về Đà Nẵng phụng dưỡng; căn nhà tạm bợ năm xưa ở quê giờ được xây mới kiên cố. “Bây giờ, chúng tôi vẫn tiếp tục học hàng ngày, qua công việc, sách vở và những người xung quanh. Học tập giúp chúng tôi mở rộng tầm nhìn và trân trọng hơn sự hi sinh của cha mẹ”, tiến sĩ Phan Học nói.
Bùi Hà (tổng hợp)