Tại TP HCM, giá rau củ và cá hồi hữu cơ vẫn cao gấp hai đến ba lần sản phẩm thông thường do chi phí sản xuất lớn và quy mô canh tác còn nhỏ.
- Cá kiếm, cá mập nằm trong nhóm chứa thủy ngân cao nhất cần cân nhắc
- Cha đòi lại đất đã tặng con trai út, tòa bác đơn kháng cáo
- Bắt giữ đối tượng trốn truy nã ma túy sau gần 30 năm ở Lào
Khảo sát tại một số hệ thống bán lẻ ở TP HCM cho thấy bầu hữu cơ được bán khoảng 110.000 đồng một kg và cá hồi hữu cơ cao hơn khoảng 300.000 đồng một kg so với hàng thông thường. Nguyên nhân được các doanh nghiệp trong ngành chỉ ra nằm ở rủi ro canh tác cao, yêu cầu kiểm nghiệm nghiêm ngặt và quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ so với nhiều nước khác.
Chênh lệch giá thể hiện rõ ở nhiều mặt hàng. Dưa leo hữu cơ có giá gần 100.000 đồng một kg, trong khi hàng phổ thông chỉ dao động 20.000-50.000 đồng.
Dù giá cao hơn hẳn, sức mua không giảm. Ông Võ Thanh Lộc, Giám đốc Thương mại Farmers Market, cho biết doanh thu nhóm thực phẩm hữu cơ tại hệ thống này tăng khoảng 8-10% mỗi năm trong vài năm gần đây, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và an toàn thực phẩm.
Không phải người tiêu dùng nào cũng chọn hữu cơ cho mọi mặt hàng. Chị Vương Hồng Ngọc, ngụ phường Gia Định (TP HCM), cho biết gia đình chị chỉ ưu tiên mua rau thơm và rau ăn lá hữu cơ, còn trái cây thường chọn sản phẩm đạt VietGAP để tiết kiệm chi phí. “Tôi chấp nhận trả giá cao hơn với những loại rau ăn sống vì yên tâm hơn, nhưng không phải mặt hàng nào cũng mua hữu cơ”, chị nói.
Về phía nhà sản xuất, rủi ro canh tác mới là khoản chi phí lớn nhất chứ không phải chi phí đầu vào thông thường. Ông Nguyễn Vũ Minh Quân, Giám đốc Công ty TNHH Sunny Harvest, cho biết do không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, cây trồng dễ chịu tác động của sâu bệnh và thời tiết, khiến tỷ lệ hao hụt khoảng 30% ngay cả trong điều kiện thuận lợi và có thể vượt 50% vào mùa mưa hoặc khi dịch bệnh bùng phát. “Chi phí lớn nhất của sản xuất hữu cơ chính là rủi ro. Có những lứa cây chỉ sau một trận mưa hoặc một đợt dịch bệnh là mất trắng”, ông Quân nói.
Ngoài rủi ro canh tác, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm chất lượng và an toàn thực phẩm trước khi đưa sản phẩm lên kệ. Đây là những khoản chi phí cố định mà sản phẩm thông thường không phải gánh ở cùng mức độ.
Quy mô sản xuất nhỏ là nguyên nhân thứ hai khiến giá khó giảm. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến năm 2025 Việt Nam có khoảng 174.000 ha sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tăng 47% so với năm 2016, nhưng các doanh nghiệp cho rằng quy mô này vẫn chưa đủ lớn để tạo lợi thế về chi phí.
Bà Ngô Bích Quyên, Giám đốc điều hành Organicfood, cho biết phần lớn trang trại hữu cơ tại Việt Nam có diện tích dưới 10 ha, trong khi ở nhiều quốc gia khác quy mô lên tới hàng trăm ha. Sản lượng nhỏ khiến doanh nghiệp khó cơ giới hóa, chi phí sản xuất cao và khó tối ưu giá thành, đến mức doanh nghiệp của bà vẫn đang thua lỗ ở mảng trồng rau hữu cơ dù đã chủ động đầu tư vùng nguyên liệu. Theo bà, giá bán hiện nay phản ánh đúng chi phí sản xuất thực tế chứ không phải doanh nghiệp đang hưởng lợi nhuận cao.
Trước áp lực chi phí, một số doanh nghiệp đã bắt đầu mở rộng vùng nguyên liệu để hạ giá thành. Organicfood phát triển thêm vùng trồng rau ôn đới tại Tây Nguyên, bên cạnh trang trại rau nhiệt đới ở Tây Ninh (khu vực Long An cũ), nhằm tăng sản lượng và từng bước giảm chi phí.
Hướng đi này đã cho thấy kết quả cụ thể ở một số sản phẩm. Ông Phạm Đình Ngãi, Giám đốc điều hành Sokfarm, cho biết việc mở rộng vùng nguyên liệu và cải tiến quy trình sản xuất đã giúp giá đường hoa dừa hữu cơ giảm từ gần 600.000 đồng xuống còn hơn 300.000 đồng một kg.
Ông Võ Thanh Lộc cho rằng khoảng cách giá giữa thực phẩm hữu cơ và sản phẩm thông thường sẽ tiếp tục thu hẹp khi quy mô sản xuất được mở rộng, chuỗi cung ứng được tối ưu và ngày càng có nhiều doanh nghiệp tham gia thị trường. Đến nay, mức giá cao vẫn là cái giá phải trả cho một chuỗi cung ứng còn phân tán và rủi ro canh tác chưa được kiểm soát.
Nguyễn Lan (tổng hợp)