Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 08/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã chỉ đạo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chấm dứt toàn bộ quan hệ thương mại với Tây Ban Nha, gọi Madrid là “đối tác tồi tệ” trong liên minh.
- Quả cầu kim loại bí ẩn dạt vào bờ biển Australia nghi là rác vũ trụ
- Ba mẹ con thu gom hơn 4.000 tài khoản ngân hàng hầu tòa tại TP HCM
- Công an Nghệ An triệt phá đường dây mua bán trái phép dữ liệu cá nhân
“Chúng tôi không còn muốn giao dịch thương mại với Tây Ban Nha nữa”, ông Trump nói khi tới dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara. Theo Reuters, Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ sẽ cùng làm việc để trình lên ông Trump “danh sách các sản phẩm của Tây Ban Nha dự kiến bị cấm vận trong vài ngày tới”.
Tuyên bố này là đỉnh điểm của một chuỗi bất đồng kéo dài. Tháng 3/2026, Tây Ban Nha tuyên bố không cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự hỗn hợp trên lãnh thổ mình để phục vụ chiến dịch tấn công Iran, thậm chí đóng cửa toàn bộ không phận đối với các máy bay Mỹ tham gia chiến dịch đó. Tây Ban Nha cho rằng các cuộc ném bom của Mỹ và Israel nhằm vào Iran là liều lĩnh và không hợp pháp; Phó Thủ tướng Maria Jesus Montero từng khẳng định Tây Ban Nha sẽ không để bất cứ quốc gia nào chi phối.
Ngoài hồ sơ Iran, bất đồng về chi tiêu quốc phòng cũng là nguyên nhân trực tiếp. Trong số các đồng minh NATO, Tây Ban Nha đứng cuối bảng về chi tiêu quốc phòng tính theo tỷ lệ phần trăm GDP; ông Trump đã nhiều lần tỏ ra thất vọng khi Madrid không đồng ý với mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới của NATO là 5% GDP. Một email nội bộ của Lầu Năm Góc từng nêu các lựa chọn trừng phạt các đồng minh NATO không ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến với Iran, bao gồm cả việc đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha trong liên minh.
Trên thực tế, việc cắt đứt thương mại song phương với một thành viên EU vấp phải rào cản pháp lý đáng kể. Tây Ban Nha là thành viên EU, do đó Mỹ sẽ phải áp thuế quan lên toàn bộ liên minh nếu muốn nhắm mục tiêu vào hàng hóa Tây Ban Nha; ông Otero, chuyên gia phân tích, cho rằng phát ngôn của Trump mang tính chính trị nhiều hơn và nhận định “ông ta không có phương tiện cũng như quyền lực để đạt được điều đó”. Để sử dụng Đạo luật IEEPA — công cụ pháp lý có thể áp cấm vận — ông Trump phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia vì “mối đe dọa bất thường hoặc đặc biệt”; đạo luật này từng được dùng với Iran, Nga và Triều Tiên.
Về phía Tây Ban Nha, Văn phòng Thủ tướng Pedro Sánchez cho biết quan hệ song phương đang mang lại lợi ích cho cả hai nước, đồng thời nhấn mạnh Madrid “không có ý định thay đổi” mối quan hệ với Mỹ. Dữ liệu thương mại cho thấy đòn trừng phạt có thể gây tổn thất không đồng đều: năm ngoái, Mỹ ghi nhận năm thứ tư liên tiếp có thặng dư thương mại với Tây Ban Nha ở mức 4,8 tỷ USD, với kim ngạch xuất khẩu 26,1 tỷ USD và nhập khẩu 21,3 tỷ USD. Khoảng cách giữa lời tuyên bố “cắt đứt hoàn toàn” và thực tế pháp lý của một thành viên EU cho thấy đây nhiều khả năng là đòn gây sức ép chính trị hơn là một quyết định thương mại có thể thực thi ngay lập tức.
Ninh Lý (tổng hợp)