Washington, Mỹ – Tổng thống Donald Trump tuyên bố chiến dịch “Kinh tế D-Day”, nhằm buộc những tổ chức và quốc gia hỗ trợ Iran chấm dứt các hoạt động liên quan đến Tehran.
- Người đàn ông 62 tuổi hầu tòa trong vụ án giết người
- Trump tính đưa Hormuz vào chủ quyền Mỹ
- Khi trẻ cựa quậy trong giấc ngủ
Thông điệp được ông Trump đăng trên Truth Social tối 19/8, khoảng 10h ngày 20/8 theo giờ Hà Nội. Tuyên bố xuất hiện ngay sau khi thời hạn 60 ngày dành cho đàm phán Mỹ – Iran kết thúc mà không có kết quả rõ ràng.
Theo ông Trump, bất kỳ tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ nào tiếp tục giúp Iran vận chuyển dầu, đổi tiền, chuyển tiền mặt, vận hành cơ sở đổi ngoại tệ, đăng ký tàu hoặc sử dụng công ty bình phong đều phải dừng “ngay lập tức”. Nếu không, những bên này sẽ đối mặt “hậu quả kinh tế to lớn”.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi bác bỏ tuyên bố của Washington. Ông gọi đây là “đòn đánh hướng dẫn từ cuộc khủng hoảng nợ công và lãi của chính nước Mỹ”, đồng thời cho rằng Mỹ sẽ tiếp tục thất bại nếu giữ chính sách hiện nay.
Eo biển Hormuz nằm giữa sức ép mới
Sức ép kinh tế được đưa ra khi xung đột Mỹ – Israel với Iran đã kéo dài từ ngày 28/02/2026. Tehran đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào Israel cùng các cơ sở Mỹ trong khu vực, khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh bị cuốn vào vòng trả đũa.
Ngày 13/4, sau khi vòng đàm phán tại Islamabad đổ vỡ, Hải quân Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran và chặn tàu ra vào. Hai bên sau đó có thời gian hạ nhiệt và ký biên bản ghi nhớ hồi tháng 6 để mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz.
Thỏa thuận không kéo dài. Washington và Tehran tiếp tục bất đồng về tuyến đường tàu được phép đi qua, trong khi thời hạn 60 ngày do ông Trump đặt ra cũng kết thúc ngày 18/8.
Một ngày trước tuyên bố của ông Trump, UAE thông báo thống nhất toàn bộ quan hệ thương mại và tài chính với Iran. Động thái này diễn ra sau khi hệ thống phòng không UAE phát hiện hai tên lửa được phóng từ Iran về phía tuyến hàng hải.
Một quả rơi ngoài khơi UAE, quả còn lại rơi ngoài bờ biển nước này. Iran bác bỏ trách nhiệm, còn người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei nói đây có thể là một “cờ giả”. Chưa có thông tin độc lập xác nhận nguồn phóng, nên cáo buộc vẫn chưa được kiểm chứng.
Trong lúc đó, giới phân tích nghi ngờ khả năng sức ép kinh tế mới có thể nhanh chóng buộc Iran thay đổi. Ông Daniel Citrinowicz, cựu quan chức phụ trách Iran tại Cơ quan Tình báo Quốc phòng Israel, nhận định Iran từng chịu nhiều đợt trừng phạt khắc nghiệt nhưng vẫn tồn tại.
Việc Washington chuyển sang mặt trận kinh tế cũng diễn ra sau nhiều tháng giao tranh. Có thông tin cho rằng kho vũ khí chính xác cao và tên lửa đánh chặn của Mỹ đang chịu áp lực, dù Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bác bỏ khả năng thiếu nguồn cung.
Bài toán khó hơn nằm ở Trung Quốc, nước mua phần lớn dầu Iran và có quan hệ tài chính, thương mại sâu rộng với Tehran. Washington khó mạnh tay với các ngân hàng và doanh nghiệp Trung Quốc khi Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến thăm Mỹ vào tháng 9.
Bùi Hà (tổng hợp)