Trái Đất đang trải qua những thay đổi nhỏ về hình dạng mà các thiết bị đo đạc hiện đại có thể ghi nhận. Nghiên cứu mới cho thấy vùng cực nâng lên, trong khi lớp vỏ quanh xích đạo hạ xuống nhanh hơn.
- Hàng Việt thêm một nhịp vào thị trường Mỹ
- Khi giấy bán xe tải trở thành khởi đầu của một vụ nổ súng
- Bánh Trung thu gia truyền Hải Phòng giữ vị riêng giữa mùa trăng
Nhà địa chất Christopher Kotsakis, thuộc Đại học Aristotle ở Thessaloniki, Hy Lạp, đã nghiên cứu vấn đề này dựa trên dữ liệu quan trắc bề mặt Trái Đất. Công trình được công bố đầu tháng 9 trên Journal of Geophysical Research: Solid Earth.
Nghiên cứu cho thấy tốc độ nâng của các vùng cực tăng khoảng hai lần trong chưa đầy 20 năm. Một trong những yếu tố thúc đẩy quá trình này là sự tan băng tại những vùng lạnh nhất hành tinh. Cùng lúc, lớp vỏ ở khu vực xích đạo cũng đang chìm xuống nhanh hơn.
Kotsakis sử dụng dữ liệu từ các trạm thuộc Hệ thống Định vị Vệ tinh Toàn cầu để theo dõi chuyển động dọc của bề mặt Trái Đất. Dữ liệu trong giai đoạn 1997-2015 giúp nhóm nghiên cứu lập bản đồ sự nâng lên và sụt xuống của lớp vỏ trên toàn cầu.
Từ năm 1997 đến 2000, các vùng cực nâng khoảng 0,5 mm mỗi năm. Đến năm 2015, con số này tăng lên 1 mm mỗi năm. Ngược lại, lớp vỏ tại xích đạo sụt xuống nhanh hơn. Theo kết quả này, lớp vỏ Trái Đất đang có xu hướng bớt dẹt hơn.
Dù vậy, hình dạng trọng lực của Trái Đất lại biến đổi theo hướng khác. Theo IFL Science, geoid đang ngày càng bẹt hơn tại xích đạo. Nguyên nhân liên quan đến việc khối lượng trên Trái Đất được dịch chuyển từ nơi này sang nơi khác.
Lớp vỏ không hoàn toàn cứng chắc mà có khả năng đàn hồi trong thời gian địa chất. Khi băng hoặc một khối núi lớn tạo áp lực, lớp vỏ có thể lún xuống. Khi khối lượng đó biến mất, lớp vỏ sẽ dần nâng lên.
Greenland và Nam Cực đang mất băng nhanh, làm giảm khối lượng đè lên lớp vỏ bên dưới. Nước tan chảy được phân bố về các vĩ độ thấp hơn, đưa thêm khối lượng khỏi vùng cực. Quá trình này góp phần làm hình dạng trọng lực của Trái Đất dẹt hơn. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc kết hợp nhiều phương pháp đo là cần thiết để phản ánh chính xác những lực đang định hình hành tinh.
Thành Luân (tổng hợp)