Thỏa thuận khung Mỹ – Iran vừa đạt được đang gây ra nhiều tranh cãi về các lợi ích kinh tế mà Tehran có thể nhận được trong thời gian tới.
- Cướp xe máy tại TPHCM: Kẻ nợ nần sa lưới sau khi đâm tài xế
- Xăng E10: Chính sách thí điểm xăng E10 thay thế xăng RON95 tại Việt Nam
- Mỹ và Iran đạt thỏa thuận lịch sử, chính thức mở lại eo biển Hormuz
Thỏa thuận Mỹ – Iran: Lợi ích kinh tế và nguồn vốn tái thiết khổng lồ
Iran và Mỹ đã chính thức công bố một thỏa thuận khung quan trọng vào ngày 14/6/2026 nhằm chấm dứt các hành động quân sự giữa đôi bên. Theo kế hoạch, biên bản ghi nhớ sẽ được ký kết vào ngày 19/6, mở ra giai đoạn 60 ngày để các bên tiến hành thảo luận sâu về hồ sơ hạt nhân đầy nhạy cảm. Đây được xem là một bước tiến mới sau thời gian dài căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông.
Theo các nguồn tin rò rỉ, trong giai đoạn đàm phán này, Tehran sẽ được phép nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ một cách tự do mà không gặp phải rào cản pháp lý nào từ phía Mỹ. Thỏa thuận này cũng mở ra triển vọng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế khắt khe, giúp quốc gia này tiếp cận lại các nguồn tài sản đang bị phong tỏa tại các ngân hàng nước ngoài suốt nhiều năm qua. Những bước đi này được kỳ vọng sẽ giúp vực dậy nền kinh tế vốn đang gặp nhiều khó khăn của Iran.
Đặc biệt nhất là khả năng Iran tiếp cận nguồn quỹ đầu tư tái thiết có quy mô lên tới 300 tỷ USD nếu các bên đạt được đồng thuận cuối cùng về vấn đề hạt nhân. Đáng chú ý, nguồn vốn này hoàn toàn đến từ các tập đoàn tư nhân ở Mỹ, khu vực vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi chứ không phải từ ngân sách của bất kỳ chính phủ nào. Hiện tại, hơn một nửa số tiền cam kết này đã sẵn sàng để giải ngân cho các dự án phát triển tại Iran.
Sự chỉ trích và các điều kiện ràng buộc khắt khe
Tuy nhiên, bước đi này của chính quyền Mỹ đã vấp phải làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ phe đối lập và giới quan sát quốc tế. Nhiều ý kiến cho rằng Washington đang lặp lại cách tiếp cận cũ bằng cách giải ngân tài chính để đổi lấy những nhượng bộ về hạt nhân từ phía Tehran. Họ lo ngại việc nới lỏng áp lực tài chính quá sớm sẽ khiến Iran thiếu đi động lực thực chất trong việc từ bỏ các tham vọng hạt nhân lâu dài.
Đáp lại những chỉ trích, Nhà Trắng khẳng định các thông tin về việc Iran được nhận lợi ích tài chính vô điều kiện là hoàn toàn sai lệch. Giới chức Mỹ nhấn mạnh rằng mọi quyền lợi kinh tế đều được gắn chặt với mức độ tuân thủ các cam kết thực tế trên thực địa của phía Iran. Phía Mỹ cũng bác bỏ tuyên bố của truyền thông Iran về việc quốc gia này sẽ được tiếp cận ngay lập tức với các tài sản bị đóng băng sau khi ký biên bản ghi nhớ.
Cụ thể, Iran chỉ có thể tiếp cận các nguồn lợi tài chính nếu thực hiện đầy đủ các yêu cầu: không chế tạo vũ khí hạt nhân, trung hòa các vật liệu hạt nhân đã làm giàu và đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Các quan chức Mỹ khẳng định sẽ giám sát chặt chẽ mọi động thái của Tehran trước khi thực hiện bất kỳ bước đi tiếp theo nào. Sự mơ hồ về chi tiết của thỏa thuận hiện vẫn đang khiến chính trường quốc tế và khu vực, đặc biệt là Israel, cảm thấy bất an.
Ninh Lý (tổng hợp)