Tại sao thanh thiếu niên dễ mắc não mô cầu là câu hỏi được đặt ra khi nhiều em dù hoàn toàn khỏe mạnh vẫn đối mặt nguy cơ cao tử vong chỉ sau 24 giờ mắc bệnh.
- Hồ chứa Nam Trung Bộ xả lũ do mưa lớn, gây ngập nhiều khu vực
- Quả quăng – Ký ức tuổi thơ đỏ au khó quên
- Trump: “Các bước tiếp theo trong đàm phán Ukraine vẫn chưa rõ ràng” sau cuộc gặp ở
Xem nhanh
Tại sao thanh thiếu niên dễ mắc não mô cầu: Các yếu tố nguy cơ cần nhận diện
Não mô cầu lây qua đường hô hấp và có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi; nhưng thanh thiếu niên lại có tỷ lệ mắc cao hơn. Theo CDC Mỹ; đây là một trong ba nhóm nguy cơ hàng đầ; trong khi phân tích 184 ca bệnh từ 2011-2023 cho thấy 34,2% là người 13-19 tuổi. Tại Việt Nam, từ cuối năm 2024; cả nước ghi nhận 85 ca; trong đó có hai trường hợp tử vong và nhiều bệnh nhân phải điều trị tích cực vì biến chứng nặng.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống và môi trường sinh hoạt của thanh thiếu niên: thường xuyên ở nơi đông người, di chuyển nhiều, tiếp xúc gần; dùng chung đồ cá nhân; cùng với thói quen hút thuốc; uống rượu bia hay thức khuya khiến miễn dịch suy giảm.
Tại sao thanh thiếu niên dễ mắc não mô cầu?
Một vấn đề đáng quan tâm khác là nhiều phụ huynh chỉ chú trọng tiêm vaccine cho trẻ nhỏ; cho rằng con ở tuổi vị thành niên đã đủ khỏe mạnh để tránh xa bệnh tật. Tuy nhiên; Hội Y học dự phòng Việt Nam cảnh báo có tới 10% thanh thiếu niên là người lành mang trùng mà không có biểu hiện, vô tình trở thành nguồn lây cho cộng đồng.
Khoảng trống vaccine xảy ra khi thanh thiếu niên không được tiêm nhắc hoặc chưa từng được tiếp cận vaccine phòng não mô cầu; dẫn đến nguy cơ mắc bệnh cao. Trong khi đó; vi khuẩn lại có thể gây tử vong chỉ sau 24 giờ nếu không phát hiện kịp thời. Đây là thời điểm vàng để lấp đầy khoảng trống bằng việc chủ động tiêm phòng.
Hiểm họa tử vong và di chứng nặng
Não mô cầu thường khởi phát bằng những triệu chứng giống cảm cúm như sốt, đau đầu; khiến người bệnh chủ quan và nhập viện muộn. Sau 9-12 giờ, bệnh tiến triển nhanh với dấu hiệu nguy hiểm như cứng gáy, phát ban; buồn ngủ, sợ ánh sáng. Nếu diễn tiến thành viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết; bệnh nhân có thể tử vong chỉ trong vòng 24 giờ.
Những người sống sót cũng phải đối mặt di chứng nặng nề. Một nghiên cứu tại Anh trên nhóm tuổi 16-22 ghi nhận 58% người bệnh gặp biến chứng như điếc, sẹo da, suy giảm vận độn; rối loạn ngôn ngữ; co giật, thậm chí cắt cụt chi. Những tổn thương này ảnh hưởng lâu dài đến học tập; tương lai nghề nghiệp
Chi phí điều trị cũng là gánh nặng lớn. Một khảo sát tại Việt Nam cho thấy chi phí điều trị một ca não mô cầu có thể chiếm tới 80% tổng chi tiêu tháng của gia đình – kéo theo áp lực kinh tế và tâm lý.
Phòng bệnh não mô cầu hiệu quả bằng vaccine
Theo khuyến cáo của CDC Mỹ; WHO và Bộ Y tế Việt Nam, vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả; an toàn và tiết kiệm nhất. Việt Nam hiện có vaccine phòng đủ các nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến gồm A, B, C, Y, W-135. Trong đó, nhóm W và C có tỷ lệ tử vong cao.
Vaccine cộng hợp tứ giá A, C, Y, W-135 đã được chứng minh giúp giảm 90% ca mắc bệnh thuộc các nhóm huyết thanh chính. Thanh thiếu niên – bên cạnh trẻ nhỏ và người cao tuổi – đều cần được chủ động tiêm phòng để tạo miễn dịch vững chắc trước nguy cơ lây lan.
Bên cạnh đó, lối sống lành mạnh cũng quan trọng: ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đúng giờ, hạn chế thức khuya; không sử dụng chất kích thích,;rửa tay thường xuyên
Cách bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ não mô cầu
Não mô cầu là căn bệnh nguy hiểm, diễn tiến nhanh và để lại nhiều hệ lụy cả về sức khỏe lẫn tài chính. Thanh thiếu niên – nhóm tưởng chừng khỏe mạnh – lại là đối tượng dễ mắc do lối sống, môi trường sinh hoạt và khoảng trống vaccine. Việc tiêm phòng đầy đủ, kết hợp chăm sóc sức khỏe và nâng cao ý thức phòng bệnh là chìa khóa bảo vệ các em trước nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề.