Sách đồng Khâm ban là bảo vật quốc gia ghi lại chi tiết về hành trình bình Chiêm của vua Lê Thánh Tông cùng quá trình trùng tu ngôi đền cổ Cầu Không.
- Hà Nội hai thiếu niên tử vong tại hồ Yên Sở trong đêm
- Khẩn trương thu hồi sách tin học lớp 3 chứa liên kết đến trang web độc hại
- Ngôi chùa ven biển xây gian thờ từ 70.000 chai nhựa
Đặc điểm hình thái và lịch sử lưu lạc của Sách đồng Khâm ban
Bảo vật quốc gia Sách đồng Khâm ban, còn được gọi là Cầu Không từ ký; vừa được chính thức công nhận hồi tháng 2. Theo hồ sơ từ Cục Di sản Văn hóa, hiện vật này do vua Lê Thánh Tông cho đúc; và hoàn thành vào ngày mùng 6 tháng 3 năm 1472, dưới niên hiệu Hồng Đức thứ ba. Trải qua 554 năm, cuốn sách vẫn giữ được độ nguyên vẹn đáng kể với cấu trúc gồm hai lá đồng đỏ rời nhau; mỗi lá có kích thước dài 45 cm, rộng 18,5 cm và dày 0,5 cm.
Nội dung bên trong bao gồm 528 chữ; trong đó có 526 chữ Hán và 2 chữ Nôm được khắc sắc nét trên cả bốn mặt trang đồng. Hai trang giữa của sách được trình bày theo phong cách cổ điển với 19 dòng dọc; số lượng chữ mỗi dòng không đồng nhất, dao động từ một chữ đến 37 chữ. Sau hơn năm thế kỷ, các dòng chữ vẫn còn rõ nét, dù bề mặt đã phủ lớp rêu xám theo thời gian.
Lịch sử của bảo vật này trải qua nhiều biến động khi đền Cầu Không bị đổ do chiến tranh vào năm 1952; khiến cuốn sách từng bị chìm xuống lòng sông. Sau khi được người dân địa phương tìm vớt và quản tại gia đình; sau đó được đưa về Viện Nghiên cứu Hán Nôm; tiếp là chùa Văn An vào cuối thế kỷ 20. Hiện nay, cuốn sách đồng đã được đưa về lưu giữ chính thức tại đình Cầu Không; xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình để phục vụ công tác bảo tồn.
Nội dung bài ký về chiến tích bình Chiêm và đền Cầu Không
Văn bản khắc trên đồng thuật lại sự kiện thế kỷ 15 khi vua Lê Thánh Tông trực tiếp dẫn đại quân đi chinh phạt Chiêm Thành. Khi đoàn thuyền dừng nghỉ tại cửa sông Long Xuyên thuộc huyện Nam Xang; nhà vua mơ thấy một vị thần cầm cờ vàng đứng bên bờ sông xin theo phù hộ cho đến khi biển lặng. Sau khi tỉnh giấc, vua đã sai Lại bộ Thượng thư Nguyễn Như Đổ đi điều tra thực hư về sự linh thiêng của khu vực này theo những chi tiết trong giấc mộng.
Theo lời tâu của Thượng thư Nguyễn Như Đổ; tại địa phận Cầu Không thực sự có một ngôi đền thiêng nằm giữa cầu treo cờ giấy vàng đúng như mô tả. Nhà vua sau đó trực tiếp đến làm lễ; lấy cờ giấy vàng cắm lên mũi thuyền rồng để cầu may mắn cho quân sĩ. Sau khi thắng trận trở về vào tháng 8 năm Tân Mão 1471; vua đã thực hiện chỉ dụ dùng gỗ lim từ vùng Hoan Châu để trùng tu lại ngôi đền này nhằm tạ ơn thần linh đã phù hộ.
Cuốn sách đồng được đúc nhằm mục đích ghi lại chiến tích quân sự; và sự linh ứng của thần linh đối với vương quyền thời bấy giờ. Đối với các nhà nghiên cứu, bảo vật là mẫu hình tiêu chuẩn để tìm hiểu về địa danh hành chính; điển lệ và nghệ thuật điêu khắc niên đại tuyệt đối dưới thời Lê Sơ. Nội dung bài ký không chỉ phản ánh niềm tin tôn giáo; mà còn cho thấy ý thức tập hợp sức mạnh quốc gia của người Việt trong lịch sử bảo vệ lãnh thổ.
Theo: VnExpress