Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất phạt cơ sở mầm non từ 10 triệu đến 20 triệu đồng nếu tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1, nhưng dự thảo nghị định vẫn chưa định nghĩa cụ thể hành vi nào bị coi là vi phạm.
- Đặc sản vịt Cổ Lũng lên sàn số, nghìn đơn hàng đến trong ngày đầu
- HLV Hong Myung-bo rời Hàn Quốc sau làn sóng chỉ trích dữ dội
- Bão số 1 Maysak vào vịnh Bắc Bộ, Đông Bắc Bộ mưa có nơi trên 500mm
Đề xuất được nêu trong dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục do Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng. Ngay khi thông tin được đăng tải, nhiều chuyên gia và người làm trong ngành đã lên tiếng yêu cầu làm rõ ranh giới giữa “dạy trước chương trình” và “phát triển năng lực” cho trẻ trước tuổi vào lớp 1.
Tiến sĩ Nguyễn Diệu Hương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giáo dục Qibi, cho biết bà đã gửi góp ý tới Bộ GD&ĐT ngày 29/6, trong đó bày tỏ ủng hộ chủ trương bảo vệ trẻ khỏi áp lực học trước tuổi. Tuy nhiên, bà chỉ ra rằng dự thảo chưa trả lời được câu hỏi cốt lõi: dạy theo sách giáo khoa lớp 1 mới bị phạt, hay chỉ cần trẻ đạt năng lực đọc, viết, tính toán tương đương học sinh lớp 1 cũng đã cấu thành vi phạm?
Câu hỏi đó không chỉ là chuyện học thuật. Nhiều mô hình giáo dục hiện đại tổ chức hoạt động qua trò chơi, trải nghiệm và giáo cụ trực quan, trong môi trường đó trẻ có thể tự đọc truyện ngắn, nhận biết chữ cái hoặc thực hiện các phép tính đơn giản mà không hề học theo cấu trúc chương trình tiểu học. Nếu quy định không phân biệt rõ nội dung giảng dạy, phương pháp tổ chức và kết quả đầu ra, thì bất kỳ hoạt động nào cũng có thể bị quy là vi phạm tùy theo cách hiểu của từng người kiểm tra.
Thạc sĩ, chuyên gia tâm lý giáo dục Nguyễn Mai Duyên — người có nhiều năm tư vấn quản trị giáo dục mầm non — đề nghị phân định cụ thể hơn. Theo bà, dạy trước chương trình là việc tổ chức cho trẻ học theo sách giáo khoa lớp 1, hoàn thành chuẩn kiến thức tiểu học hoặc bị kiểm tra theo chuẩn học sinh lớp 1. Còn chuẩn bị vào lớp 1 là quá trình hình thành các năng lực nền như ngôn ngữ, giao tiếp, vận động tinh, khả năng tập trung và tâm thế tích cực — những điều hoàn toàn khác nhau về bản chất.
Bà Duyên dẫn Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT về Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi do chính Bộ GD&ĐT ban hành, trong đó xác định trẻ 5 tuổi cần “sẵn sàng cho việc học đọc, học viết”, bao gồm nhận biết chữ cái tiếng Việt, nhận biết âm giống nhau trong tiếng và bắt chước hành vi viết. Đây là mục tiêu mà Bộ đã chính thức đặt ra cho bậc mầm non — nhưng cũng chính là những hoạt động có thể bị hiểu là “dạy trước chương trình” nếu dự thảo nghị định không nói rõ hơn.
Khoảng trống định nghĩa đó tạo ra hai rủi ro song song: giáo viên e ngại tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ vì sợ bị xử phạt, trong khi một số cơ sở khác lại lợi dụng cụm từ “chuẩn bị vào lớp 1” để dạy thẳng nội dung tiểu học mà không bị xử lý. Cả hai chuyên gia đều kiến nghị Bộ GD&ĐT ban hành định nghĩa chính thức kèm bộ tiêu chí nhận diện hành vi vi phạm, thay vì để quy định mở như hiện nay.
Nguyễn Mùi (tổng hợp)