Nhiều lao động Việt tại Nhật Bản sau nhiều năm làm việc vẫn không dám trở về, bởi nỗi sợ tay trắng khi hồi hương do áp lực nợ nần, đồng yên mất giá và nỗi sợ bị xem như thất bại. Họ lo lắng khi đối mặt thực tế ít vốn, thiếu nghề và tương lai mơ hồ nơi quê nhà.
Xem nhanh
Nỗi sợ tay trắng khi hồi hương và hành trình dang dở của Nhật Tuân
Năm 2020, Nhật Tuân (Bắc Ninh) rời công việc công nhân lương 10 triệu; vay 300 triệu sang tỉnh Gifu theo lời hứa thu nhập 30–40 triệu mỗi tháng. Anh tin chỉ cần hai năm sẽ trả hết nợ và có vốn khởi nghiệp. Nhưng ba năm thực tập sinh; lương chỉ 9–11 Man, công việc nặng nhọc từ dọn tuyết, thông cống đến cắt gai xương rồng. Trả hết nợ sau hai năm, Tuân vẫn không dám về vì cảm giác “trở lại vạch xuất phát”. Khi lên diện kỹ năng đặc định với lương 17 Man thì yen lại mất giá; chi phí tăng cao, mỗi tháng chỉ dư 12–14 triệu gửi về. Điều khiến anh nặng lòng nhất là nỗi sợ “mất mặt” và không biết làm gì khi hồi hương.
Nỗi sợ tay trắng khi hồi hương – Khi tích lũy không đủ cho một khởi đầu mới
Không chỉ Tuân, Hữu Minh (Hải Dương) sang Nhật giữa năm 2023 với mục tiêu xây lại nhà. Sau khi thắt chặt chi tiêu, mỗi tháng anh gửi được khoảng 17 triệu. Nhưng nếu về nước, số tích lũy 300–400 triệu chỉ đủ xây nhà rồi cũng hết. Chứng kiến nhiều người mở quán, kinh doanh nhỏ rồi thất bại khiến Minh e ngại con đường hồi hương. Anh chọn tiếp tục làm việc dù cuộc sống xa quê đầy áp lực và đơn điệu.
Nỗi sợ tay trắng khi hồi hương – Lý do kiều bào kéo dài thời gian lưu trú
Theo số liệu năm 2024, Nhật Bản vẫn là thị trường lớn nhất với hơn 158.000 lao động Việt và mức lương phổ biến khoảng 180.000 yen. Tuy nhiên, chi phí đi Nhật trung bình 192 triệu đồng thuộc nhóm cao nhất khu vực; khiến nhiều người mang nợ tương đương hai năm lương tối thiểu. Khi đồng yen suy yếu 10–20% trong năm 2025, giá trị kiều hối giảm mạnh, buộc lao động phải ở lại lâu hơn để gỡ gạc khoản vay. Thu nhập không cao như kỳ vọng; trong khi áp lực gia đình thúc giục “gửi tiền”, khiến nhiều người mắc kẹt giữa mong muốn trở về và nỗi lo mất hết vốn liếng.
Ba nguyên nhân khiến lao động Việt ngại trở về
Theo ông Trương Nhật Tài (Công ty Hasu Asia), tâm lý sợ hồi hương xuất phát từ ba nguyên nhân chính. Thứ nhất, phần lớn lao động chọn việc đơn giản, ít kỹ năng, nên khi về nước gần như không có chuyên môn cạnh tranh. Thứ hai, sự chênh lệch thu nhập tạo “ảo giác”: quen mức 20 triệu mỗi tháng ở Nhật, nhiều người thấy khó thích nghi với mức lương 7–8 triệu trong nước. Cuối cùng, nguy cơ “mất vốn nhanh” khiến lao động e ngại: chi tiêu tăng, việc làm chưa có ngay khiến khoản tích lũy 400–500 triệu nhanh chóng cạn kiệt. Không ít trường hợp lại tính tiếp tục xuất cảnh thay vì xây dựng sự nghiệp tại quê.
Định hướng nghề nghiệp – Chìa khóa giải tỏa nỗi sợ tay trắng khi hồi hương
Ông Tài cho rằng lao động cần xác định nghề từ khi đăng ký đi Nhật. Nếu gia đình có ruộng vườn, nên chọn ngành nông nghiệp; muốn theo kỹ thuật thì học cơ khí, may… để khi về nước có thể phát triển mô hình nông nghiệp sạch hoặc tiếp tục đúng nghề. Lao động cũng phải đặt mục tiêu dài hạn: nếu muốn dạy tiếng Nhật, cần đạt N3 và rèn giao tiếp, rồi bổ sung nghiệp vụ khi về nước.
Khi chuẩn bị đủ kỹ năng và kế hoạch, việc hồi hương sẽ bớt áp lực, giúp họ tự tin bắt đầu một hành trình mới thay vì ám ảnh “tay trắng”.
Theo: VnExpress