Thanh thiếu niên dù khỏe mạnh vẫn là nhóm nguy cơ cao mắc não mô cầu – bệnh có thể gây tử vong trong 24 giờ và để lại nhiều di chứng nặng. Tỷ lệ lây lan nhanh, sinh hoạt đông người và thói quen thiếu lành mạnh khiến nhóm tuổi này dễ bị tấn công.
- 7 mẹo để hình thành thói quen đọc sách
- Bị chó cắn nhưng giấu gia đình, bé trai 6 tuổi ở Gia Lai tử vong vì bệnh dại
- Giá trị của sự sẻ chia p2: Điều tôi giữ lại là tôi mất, điều tôi cho đi là tôi được
Xem nhanh
Não mô cầu và nguyên nhân khiến thanh thiếu niên dễ mắc bệnh
Não mô cầu lây chủ yếu qua đường hô hấp nên bất cứ ai cũng có thể mắc bệnh,;nhưng tỷ lệ ở thanh thiếu niên cao hơn hẳn. Dữ liệu CDC Mỹ cho thấy đây là 1 trong 3 nhóm nguy cơ lớn bên cạnh trẻ dưới 1 tuổi và người trên 65 tuổi. Một phân tích tại Thư viện Y khoa Mỹ ghi nhận 184 ca trong giai đoạn 2011-2023, trong đó 34,2% là người 13-19 tuổi.
Tại Việt Nam, từ cuối 2024 đã ghi nhận 85 ca, bao gồm 2 trường hợp tử vong và nhiều ca biến chứng nặng. Điều đáng lo ngại là 10% thanh thiếu niên mang trùng mà không có triệu chứng, vô tình lây lan cho cộng đồng. Những yếu tố như học tập – sinh hoạt nơi đông người, đi lại nhiều, giao tiếp gần, dùng chung đồ cá nhân…
Não mô cầu: Thói quen sinh hoạt làm tăng nguy cơ ở tuổi teen
Thanh thiếu niên dễ bỏ bữa, thức khuya, hút thuốc; uống rượu bia – những yếu tố làm suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập mạnh. Các hành vi thân mật như ôm, hôn hoặc quan hệ tình dục làm tăng tiếp xúc gần; dễ truyền vi khuẩn. Trong khi đó; nhiều phụ huynh nghĩ chỉ trẻ nhỏ mới cần tiêm vaccine; dẫn đến “khoảng trống miễn dịch” ở nhóm tuổi vị thành niên. Việc chủ quan trong phòng bệnh khiến thanh thiếu niên trở thành nhóm dễ mắc và dễ lây lan nhất.
Não mô cầu có thể gây tử vong trong 24 giờ
Triệu chứng ban đầu của bệnh như sốt, đau đầu; buồn nôn trông giống cảm cúm nên người bệnh thường nhập viện muộn, kéo theo di chứng nặng. Sau 9-12 giờ, bệnh có thể tiến triển nhanh với cứng cổ, phát ban, nhạy sáng, khó thở. Nếu không điều trị kịp thời; người bệnh có thể tử vong trong vòng 24 giờ; đặc biệt khi mắc hai thể phổ biến: viêm màng não và nhiễm trùng huyết.
Tỷ lệ sống sót nhưng mang di chứng từ 10-20%, bao gồm điếc, liệt, cắt cụt chi; chậm phát triển tinh thần. Nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận tới 58% thanh thiếu niên mắc bệnh gặp vấn đề kéo dài như rối loạn vận động; sẹo da, mất thính lực… Điều trị cũng tốn kém; nhiều trường hợp chiếm đến 80% tổng chi tiêu tháng của một gia đình.
Tiêm vaccine – giải pháp bảo vệ hiệu quả nhất
Theo CDC Mỹ, WHO và Bộ Y tế; tiêm vaccine là cách phòng não mô cầu an toàn và hiệu quả nhất. Việt Nam ghi nhận 5 nhóm huyết thanh phổ biến A, B, C, Y, W-135; trong đó nhóm C và W có nguy cơ tử vong cao. Thanh thiếu niên cần tiêm đầy đủ vaccine phù hợp như tứ giá A, C, Y, W-135, vaccine nhóm B hoặc B, C để tăng bảo vệ. Việc sử dụng vaccine tứ giá đã giúp giảm tới 90% ca bệnh ở các nhóm huyết thanh chính.
Ngoài tiêm chủng, thanh thiếu niên nên duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ, ăn uống đầy đủ; tránh chất kích thích; rửa tay và không dùng chung đồ cá nhân để giảm nguy cơ nhiễm và lây lan bệnh..
Phòng bệnh chủ động giúp bảo vệ sức khỏe thanh thiếu niên
Não mô cầu là bệnh nguy hiểm; diễn tiến nhanh và có thể để lại hậu quả nặng nề nếu không phòng ngừa đúng cách. Trong bối cảnh tỷ lệ mang trùng cao ở tuổi vị thành niên và tình trạng chủ quan trong tiêm vaccine; việc chủ động phòng bệnh là cực kỳ quan trọng. Tiêm chủng đầy đủ; hạn chế tiếp xúc gần trong môi trường đông người và duy trì sức đề kháng tốt sẽ giúp thanh thiếu niên giảm nguy cơ mắc bệnh, bảo vệ sức khỏe và tương lai.
Chủ động phòng ngừa từ sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ tử vong mà còn tránh được gánh nặng điều trị và di chứng ảnh hưởng lâu dài đến học tập; công việc và đời sống.
Theo VnExpress