Ngày 15/6, Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận Mỹ – Iran chính thức ký kết trực tuyến, giúp mở cửa lại eo biển Hormuz và chấm dứt cuộc chiến kéo dài suốt 107 ngày qua.
- Eo biển Hormuz: Nguy cơ thủy lôi trì hoãn việc mở cửa hàng hải
- Zelensky đề xuất gặp ông Putin tại Hội nghị G7 để thúc đẩy đối thoại
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Bước ngoặt ngoại giao và những hoài nghi còn bỏ ngỏ
Lộ trình thực thi và lễ ký kết chính thức tại Thụy Sĩ
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp vào ngày 15/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo thỏa thuận quan trọng với Iran đã hoàn tất thông qua hình thức ký kết trực tuyến. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận các điều khoản đã bắt đầu được thực thi ngay sau khi văn kiện được hai bên thông qua vào cuối tuần trước. Phía Mỹ nhấn mạnh rằng trong giai đoạn này, Iran sẽ không nhận được bất kỳ khoản hỗ trợ tài chính mới nào từ Washington.
Đại diện phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, là người trực tiếp ký kết văn kiện này. Theo các quan chức cấp cao, mặc dù việc ký kết trực tuyến đã hoàn tất, một buổi lễ ký kết bản ghi nhớ chính thức vẫn sẽ được tổ chức tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Đây được xem là cột mốc pháp lý quan trọng để các bên công khai nội dung chi tiết của thỏa thuận trước cộng đồng quốc tế.
Phó Tổng thống JD Vance dự kiến sẽ đại diện cho phía Mỹ tham gia lễ ký kết trực tiếp tại Thụy Sĩ, trong khi khả năng tham dự của Tổng thống Trump vẫn còn bỏ ngỏ. Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định biên bản ghi nhớ sẽ sớm được công bố rộng rãi, có thể là ngay sau ngày thứ Sáu (19/6). Ông kỳ vọng đây sẽ là bước khởi đầu cho một mối quan hệ mới, dù vẫn cảnh báo về khả năng quay lại tình trạng cũ nếu các cam kết không được thực hiện đầy đủ.
Mỹ và Iran các điều khoản về tự do hàng hải và dỡ bỏ trừng phạt
Vấn đề trọng tâm của thỏa thuận là việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường hàng hải huyết mạch đã bị phong tỏa trong thời gian qua. Tổng thống Trump xác nhận các tàu thuyền đã bắt đầu lưu thông trở lại một phần từ ngày 15/6 và dự kiến eo biển sẽ “mở cửa hoàn toàn” vào ngày 19/6. Đặc biệt, mọi hoạt động giao thông hàng hải qua khu vực này sẽ được miễn phí hoàn toàn theo các điều khoản đã thống nhất.
Về mặt an ninh và hạt nhân, phía Mỹ khẳng định Iran đã đồng ý sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân, một cam kết sẽ được giám sát bởi hệ thống thực thi pháp luật nghiêm ngặt. Đổi lại, Washington sẽ dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa cảng biển và các lệnh trừng phạt kinh tế kéo dài nhiều năm qua. Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, các hạn chế đối với việc bán dầu và sản phẩm hóa dầu sẽ được bãi bỏ ngay sau lễ ký kết chính thức.
Tiến trình hòa bình này có sự đóng góp vai trò trung gian của Pakistan. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết, song song với thời gian ngừng bắn 60 ngày để thảo luận về chương trình hạt nhân, các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả khu vực Li Băng, phải chấm dứt ngay lập tức. Mặc dù còn những hoài nghi nhất định về cam kết của đối phương, các bên đều kỳ vọng vào vòng đàm phán tiếp theo sau lễ ký kết tại Thụy Sĩ.
Nguyễn Mùi (tổng hợp)