Từ năm 2028, mỗi ngành đào tạo đại học tại Việt Nam sẽ chỉ còn đúng một phương thức xét tuyển duy nhất, thay vì có thể lên tới 5 phương thức như quy định trước đây.
- Những hồ sơ bị thay đổi để người nghiện không phải đi cai
- Ba người trong một mái nhà thiệt
- Người đàn ông lao xuống dòng nước dữ để cứu người
Dự thảo thông tư sửa đổi quy chế tuyển sinh đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố tối 17/9 (giờ Hà Nội) quy định lộ trình hai bước: năm 2027 mỗi ngành, chương trình đào tạo dùng tối đa 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028 giảm còn 1 phương thức duy nhất. Ở cấp toàn trường, cơ sở đào tạo vẫn được sử dụng tối đa 5 phương thức. Trao đổi với báo chí sau khi dự thảo được công bố, GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, nhấn mạnh mục tiêu là “giảm thủ tục, giảm chi phí và bảo đảm công bằng” cho thí sinh.
Trong mùa tuyển sinh 2024, theo thống kê của Bộ GD&ĐT, hơn 52% thí sinh trúng tuyển đại học chính quy bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT, hơn 27% trúng tuyển bằng học bạ, trong khi chỉ khoảng 3,36% trúng tuyển từ kết quả thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy.
Khoảng cách lớn giữa các phương thức từng khiến nhiều phương thức xét tuyển gần như không có thí sinh sử dụng, dù các trường vẫn duy trì để mở rộng lựa chọn.
Trước dự thảo lần này, Bộ GD&ĐT đã siết dần công tác tuyển sinh qua nhiều năm, từ giới hạn tỷ lệ chỉ tiêu xét tuyển sớm đến quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa.
Dự thảo hiện hành đi xa hơn: đặt mốc cụ thể để mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ còn một phương thức chấm điểm duy nhất kể từ năm 2028, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.
Kết quả thi riêng, học bạ hay chứng chỉ vẫn có thể được dùng, nhưng phải nằm trong đúng một phương thức được trường công bố công khai, thay vì tồn tại song song như nhiều “lối vào” khác nhau cho cùng một ngành.
Cái khó của việc gộp phương thức nằm ở chỗ các thang đo vốn không tương đương nhau: điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học bạ và điểm đánh giá năng lực phản ánh ba cách rèn luyện khác nhau của thí sinh, khó quy đổi công bằng tuyệt đối về một thang điểm chung.
Bộ GD&ĐT thừa nhận đây là vấn đề tồn tại nhiều năm khi cho biết giai đoạn 2022-2026, dù đã có nhiều điều chỉnh, “sự tương đương giữa các phương thức chưa đồng đều”.
Về việc siết số phương thức, GS-TS Nguyễn Tiến Thảo giải thích với báo chí rằng đề xuất “không phải chủ trương bắt mọi trường, mọi ngành cùng sử dụng một loại điểm thi duy nhất”, mà để “mỗi ngành có cách đánh giá phù hợp nhất”.
Nghịch lý là chính phát biểu này cho thấy ranh giới mong manh giữa “1 phương thức mỗi ngành” và việc các ngành khác nhau trong cùng một trường vẫn có thể chọn thang đo hoàn toàn khác nhau — miễn tiêu chí và thang điểm được công bố rõ ràng, thí sinh đủ điều kiện đều có cơ hội tham gia.
Dự thảo hiện vẫn trong giai đoạn lấy ý kiến, và Bộ GD&ĐT cho biết sẽ tiếp tục đánh giá tác động trước khi ban hành chính thức, đồng nghĩa mốc 2027-2028 chưa phải con số cuối cùng.
Khi mỗi ngành chỉ còn một thước đo, câu hỏi còn lại là thước đo ấy sẽ do ai và bằng cách nào định hình.
Phạm Mai (tổng hợp)