Lá thư liệt sĩ Lê Văn Huỳnh sau nửa thế kỷ trở thành cảm hứng phim Mưa Đỏ, từ kỷ vật riêng thành chứng tích lịch sử chiến tranh. Cho muôn đời sau.
- Rèn luyện thể chất cho trẻ trước năm học
- Phát hiện người đàn ông tử vong tại quán cà phê ở TP.HCM
- Vụ chìm tàu hồ Thác Bà: Nỗi đau gia đình có 6 người mất tích
Chiều cuối năm, trong căn nhà tình nghĩa ở thôn Văn Hanh, xã Lê Lợi, tỉnh Hưng Yên; bà Đặng Thị Xơ, 75 tuổi, vẫn lau dọn bàn thờ chồng – Liệt sĩ Lê Văn Huỳnh. Mười trang thư ông để lại được lồng kính; đặt trang trọng phía trước di ảnh người lính hy sinh ở tuổi 24.
Bà Xơ kể, bà thuộc từng câu chữ; từng nhịp ngắt trong thư mà không cần mở ra đọc lại. Những dòng viết ấy trở thành điểm tựa tinh thần của bà suốt hơn 50 năm qua.
Hai người cưới nhau đầu năm 1972, khi ông Huỳnh – Sinh viên năm ba Đại học Xây dựng Hà Nội – Nhận lệnh nhập ngũ vào chiến trường Quảng Trị. Ba lần gặp, bảy ngày ngắn ngủi bên nhau; rồi chia xa. Họ chưa kịp có con.
Ngày 11/9/1972, bên bờ sông Thạch Hãn, ông viết thư cho vợ; dự cảm về cái chết. Ông gọi đó là “đi nghiên cứu bí mật trong lòng đất”; một cách nói giảm để gia đình đỡ bàng hoàng. Đúng một năm sau ngày cưới; ông hy sinh trong trận bom dội xuống giao thông hào.
Xem nhanh
Lá thư liệt sĩ Lê Văn Huỳnh và hành trình tìm hài cốt
Lá thư không được phát hiện ngay. Đến rằm tháng 7/1975, khi gia đình định xử lý di vật; bức thư mới lộ ra dưới đáy ba lô. Trong thư, ông Huỳnh ghi rõ chỉ dẫn tìm mộ: đi tàu vào thị xã Quảng Trị, qua sông Thạch Hãn; hỏi thôn Nhan Biểu 1.
Suốt gần 30 năm, bà Xơ và người thân dò tìm theo hướng dẫn nhưng không thấy. Năm 2002; ông Nguyễn Văn Cường – Bạn học và là người trực tiếp chôn cất ông Huỳnh – Mới giải thích sự khác biệt giữa dự tính và thực tế chiến trường. Do điều kiện ác liệt; mộ ông không nằm ở cuối thôn như ông nghĩ; mà cách đó khoảng 5 km.
Khi hài cốt được tìm thấy, nơi ấy đã trở thành một vườn sắn. Ông Cường cho rằng bức thư không chỉ là lời từ biệt cá nhân; mà còn phản ánh tâm tư chung của nhiều người lính thời chiến: mong gia đình hiểu và tiếp tục sống.
Câu chuyện sau đó được biết đến rộng rãi khi ông Trần Khánh Khư; khi ấy là Giám đốc Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị; thuyết phục gia đình trao lại bản gốc để trưng bày. Từ một kỷ vật riêng; lá thư trở thành hiện vật thu hút đông đảo khách tham quan.
Phim Mưa Đỏ và sự lan tỏa ký ức
Năm 2025, bộ phim Mưa Đỏ ra rạp, lấy cảm hứng từ một số chi tiết trong bức thư: dự báo về cái chết; lời dặn dò vợ tìm hài cốt; mong người ở lại tiếp tục sống. Nhân vật Tạ trong phim, qua diễn xuất của Phương Nam; tái hiện tinh thần ấy trên màn ảnh.
Khi xem phim, bà Xơ nói bà nhận ra “bóng dáng chồng mình” trong từng phân cảnh viết thư. Với bà, đó vừa là bất ngờ, vừa là niềm tự hào.
Sự xuất hiện của bộ phim khiến ngôi nhà nhỏ ở Hưng Yên trở thành điểm đến của nhiều đoàn cựu chiến binh, sinh viên và cả Việt kiều. Họ tìm đến không chỉ để nghe một câu chuyện tình; mà để tiếp xúc với một phần lịch sử.
Lá thư liệt sĩ Lê Văn Huỳnh từ kỷ vật riêng đến di sản chung
Trong thư, ông Huỳnh dặn vợ nếu còn trẻ hãy đi bước nữa; nhưng mong đối xử với gia đình ông như khi ông còn sống. Ông cũng viết: “Khi được sống trong hòa bình hãy nhớ tới công anh”.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, bà Xơ vẫn ở vậy, thờ phụng chồng. Bà từ chối nhiều lời hỗ trợ tài chính; tiếp tục làm nghề chạm bạc truyền thống và sống cùng con cháu.
Việc bức thư được trưng bày và đưa vào điện ảnh cho thấy cách ký ức cá nhân có thể trở thành ký ức cộng đồng. Với gia đình; đó là kỷ vật vô giá. Với công chúng, đó là một lát cắt chân thực về chiến tranh và hậu chiến.
“Tôi rồi cũng sẽ về với đất, nhưng giá trị của bức thư này sẽ còn”, bà Xơ nói.
Ở góc nhìn rộng hơn, câu chuyện của lá thư cho thấy chiến tranh không chỉ được ghi lại bằng số liệu hay bản đồ trận địa; mà còn bằng những dòng chữ viết vội trong khoảnh khắc sinh tử. Khi bước lên màn ảnh; ký ức ấy tiếp tục được kể lại theo cách mới; cho thế hệ chưa từng trải qua chiến tranh.
Theo: Báo VnExpress