Thị trường kim cương tự nhiên toàn cầu đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chưa từng có khi kim cương nhân tạo chiếm lĩnh phân khúc tiêu dùng đại trà, buộc giới chuyên gia phải đặt lại câu hỏi về vai trò tích lũy tài sản của loại đá quý từng được xem là biểu tượng bền vững.
- Bún bò Huế và di sản ẩm thực hội tụ tại lễ hội tháng 7 ở Cố đô
- Ông Trump đích thân trao cúp vàng World Cup cho tuyển Tây Ban Nha
- Bát canh trên mâm cơm Việt: từ nhu cầu đến bản sắc văn hóa
Chỉ số Diamond Standard Index — thước đo giá kim cương đạt chuẩn đầu tư — đã chạm đáy lịch sử vào tháng 2/2026, giảm 68% so với đỉnh năm 2011. Theo dữ liệu từ De Beers, tập đoàn khai thác kim cương lớn nhất thế giới, nhu cầu mua kim cương tự nhiên đã giảm ba năm liên tiếp từ 2022 đến 2024 và đi ngang vào năm 2025.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự trỗi dậy của kim cương nhân tạo. Dữ liệu từ nền tảng cưới hỏi The Knot cho thấy kim cương nhân tạo chiếm 61% số nhẫn đính hôn bán ra trong năm 2025, tăng 239% so với năm 2020; trong số người được khảo sát, 85% thừa nhận áp lực kinh tế đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định này.
Ông Dan Mano, Giám đốc điều hành công ty kiểm định Rapaport, nhận định thị trường đã tách ra thành hai nửa: nhóm kim cương phổ thông chịu sức ép cạnh tranh trực tiếp từ hàng nhân tạo, còn nhóm kim cương tự nhiên hiếm, kích thước lớn vẫn giữ được mức giá cao. Dữ liệu Tenoris cho thấy phân khúc từ 2,5 đến 2,74 carat tăng trưởng 19% trong năm 2025, trong khi các viên dưới 1,99 carat nhìn chung đều giảm doanh số.
Xu hướng kết hôn sụt giảm càng thu hẹp thêm thị trường truyền thống. Cục Điều tra Dân số Mỹ ghi nhận tỷ lệ hộ gia đình có hai vợ chồng kết hôn chỉ còn khoảng 47% năm 2025, giảm mạnh so với mức 66% cách đây nửa thế kỷ.
Chuyên gia phân tích kim cương Paul Zimnisky cảnh báo sự phổ biến của hàng nhân tạo đã làm lung lay cách người tiêu dùng định giá kim cương tự nhiên. “Ngành công nghiệp này đang chịu tác động từ mọi phía,” ông nói. Đồng nghiệp của ông tại Rapaport, ông Joshua Freedman, đi xa hơn: “Tôi nghĩ mọi người đã đi đến kết luận rằng đây không chỉ là một giai đoạn suy thoái theo chu kỳ. Đây là một cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng đang diễn ra trong ngành kim cương.”
Sự khác biệt căn bản giữa kim cương và vàng nằm ở cơ chế định giá. Vàng có một giá quốc tế duy nhất, thanh khoản cao và có thể quy đổi tại hầu hết mọi quốc gia. Kim cương không có mức giá chung: mỗi viên được định giá riêng theo kích thước, màu sắc, độ tinh khiết, kiểu cắt và nhu cầu thị trường từng thời điểm. Vàng cũng không có phiên bản nhân tạo thay thế giá rẻ làm xói mòn khái niệm khan hiếm — yếu tố nền tảng tạo nên giá trị tài sản.
Khi công nghệ cho phép sản xuất hàng loạt kim cương nhân tạo gần như tương đồng về mặt vật lý nhưng rẻ hơn nhiều lần, cam kết “vĩnh cửu” mà ngành công nghiệp này xây dựng hàng thập kỷ bắt đầu đứng trước thử thách thực sự. Với phần lớn người mua, kim cương vẫn có chỗ đứng — nhưng là chỗ đứng của một món trang sức mang giá trị cảm xúc, không phải của một công cụ bảo toàn tài sản.
Bùi Hà (tổng hợp)