Gia vị quen thuộc xuất hiện trong hầu hết bữa ăn gia đình; giúp món ăn đậm đà và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, ít người biết rằng nhiều loại gia vị bếp nhà ai cũng có nếu dùng thường xuyên với lượng lớn có thể âm thầm gây hại tim mạch; thận và quá trình chuyển hóa của cơ thể.
- Lĩnh án hơn 22 năm tù vì dàn dựng kịch bản lừa đảo 8 tỷ đồng tại Phú Quốc
- Lãi suất tăng liên tục, ngân hàng nào trả cao nhất?
- Cách ăn ổi giảm cân, thanh lọc cơ thể từ trong ra ngoài
Gia vị được xem là “linh hồn” của món ăn, góp phần tạo nên hương vị đặc trưng cho ẩm thực Việt. Thế nhưng, khi thói quen nêm nếm đậm tay kéo dài, những gia vị tưởng chừng vô hại lại trở thành yếu tố nguy cơ cho nhiều bệnh mạn tính. Dưới đây là năm loại gia vị quen thuộc cần được sử dụng đúng cách để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Xem nhanh
Gia vị quen thuộc đầu bảng gây hại: Muối ăn
Muối là gia vị không thể thiếu trong căn bếp của mọi gia đình. Tuy nhiên, đây cũng là loại gia vị cần được kiểm soát nghiêm ngặt nhất do chứa hàm lượng natri rất cao.
Khi cơ thể hấp thụ quá nhiều muối, lượng natri dư thừa khiến cơ thể phải giữ nước để cân bằng; làm tăng thể tích máu và gây áp lực lớn lên thành mạch. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ và bệnh tim mạch.
Không chỉ vậy, ăn mặn kéo dài còn khiến thận phải hoạt động quá tải để đào thải natri. Lâu dần, thận dễ bị tổn thương, làm tăng nguy cơ suy thận, sỏi thận. Natri dư thừa cũng khiến canxi bị đào thải qua nước tiểu nhiều hơn; từ đó góp phần gây loãng xương, đặc biệt ở người trung niên và phụ nữ sau mãn kinh.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày; tương đương khoảng một thìa cà phê nhỏ. Tuy nhiên, lượng muối này không chỉ đến từ muối ăn trực tiếp mà còn ẩn trong nước mắm, mì chính, đồ chế biến sẵn và các loại sốt.
Gia vị quen thuộc gây rối loạn chuyển hóa: Đường tinh luyện
Đường tinh luyện không chỉ có trong bánh kẹo mà còn xuất hiện phổ biến trong các món kho, rim, xào – những món ăn quen thuộc của người Việt.
Việc tiêu thụ quá nhiều đường khiến lượng đường huyết tăng nhanh; buộc tuyến tụy phải tiết nhiều insulin để điều chỉnh. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể dễ rơi vào kháng insulin; làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2 và béo phì.
Ngoài ra, đường tinh luyện còn thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. Quá trình viêm mạn tính âm thầm này được cho là có liên quan đến bệnh tim mạch; gan nhiễm mỡ và rối loạn mỡ máu.
Ít người để ý rằng đường còn ảnh hưởng rõ rệt đến làn da. Việc dư thừa đường thúc đẩy quá trình glycat hóa; phá hủy collagen và elastin – hai thành phần giúp da săn chắc. Kết quả là da nhanh chảy xệ, xuất hiện nếp nhăn sớm.
Thay vì phụ thuộc vào đường trắng, nên tập thói quen cảm nhận vị ngọt tự nhiên từ rau củ, củ quả hoặc hạn chế nêm đường khi chế biến món ăn hằng ngày.
Gia vị quen thuộc gây tranh cãi: Mì chính (bột ngọt)
Mì chính hay bột ngọt được sử dụng rộng rãi nhờ khả năng làm món ăn dậy vị nhanh chóng. Tuy nhiên, việc lạm dụng loại gia vị này vẫn gây nhiều lo ngại.
Ở một số người nhạy cảm; tiêu thụ nhiều mì chính có thể dẫn đến các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, khô cổ; nóng mặt hoặc tê vùng gáy – thường được gọi là “say mì chính”.
Dù các tổ chức y tế quốc tế xác nhận mì chính an toàn khi dùng với liều lượng hợp lý; nhưng việc phụ thuộc quá mức có thể khiến khẩu vị ngày càng đậm; làm giảm khả năng cảm nhận hương vị tự nhiên của thực phẩm.
Ngoài ra, mì chính cũng chứa natri; vì vậy nếu sử dụng song song với muối và nước mắm; tổng lượng natri nạp vào cơ thể có thể vượt ngưỡng cho phép mà người dùng không hề nhận ra.
Các loại sốt công nghiệp tiềm ẩn nhiều rủi ro
Tương cà, sốt mayonnaise, sốt trộn salad hay các loại sốt ướp sẵn ngày càng phổ biến trong bữa ăn hiện đại. Tuy tiện lợi và dễ dùng, nhưng đây lại là nhóm gia vị được ví như “bom năng lượng”.
Nhiều loại sốt chứa đồng thời lượng lớn đường, muối và chất béo bão hòa. Tương cà thường có hàm lượng đường cao để cân bằng vị chua; trong khi mayonnaise lại giàu chất béo xấu.
Việc sử dụng thường xuyên các loại sốt công nghiệp có thể làm tăng nguy cơ thừa cân; rối loạn mỡ máu và gan nhiễm mỡ. Bên cạnh đó, các phụ gia, chất bảo quản và hương liệu tổng hợp trong sốt nếu tích lũy lâu dài có thể gây kích ứng hệ tiêu hóa.
Giải pháp an toàn hơn là tự pha sốt tại nhà từ nguyên liệu tươi; hoặc sử dụng với tần suất hạn chế.
Hương liệu và phẩm màu nhân tạo không nên lạm dụng
Để món ăn có màu sắc bắt mắt, nhiều người vẫn sử dụng phẩm màu hóa học; đặc biệt trong các món xôi, thịt quay hay đồ ăn chế biến sẵn.
Các loại phẩm màu và hương liệu nhân tạo hầu như không có giá trị dinh dưỡng. Một số chất có thể gây dị ứng, kích ứng đường hô hấp, làm nặng thêm tình trạng hen suyễn. Ở trẻ nhỏ, việc tiếp xúc thường xuyên còn được cho là liên quan đến rối loạn hành vi và khả năng tập trung.
Thay vì dùng chất tạo màu nhân tạo; nên ưu tiên các nguyên liệu tự nhiên như bột nghệ, gấc, lá dứa, củ dền hay bột quế. Những gia vị này không chỉ tạo màu đẹp mà còn cung cấp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe.
Theo: Báo VOV