Những ngày cận Tết, khi gió mùa se lạnh tràn về miền Trung, ở một số vùng quê Quảng Nam, mùi khói lò nấu đường lại âm thầm lan tỏa. Đó là dấu hiệu quen thuộc của đường bát truyền thống xứ Quảng – thứ sản vật dân dã từng gắn bó với bao thế hệ người dân nơi đây mỗi độ xuân về.
- 4 kiểu phụ nữ không xinh đẹp nhưng cuốn hút lạ kỳ
- Học sinh lớp 2 nhặt được dây chuyền kim cương 80 triệu đồng, câu chuyện đẹp giữa sân trường
- Căn nhà ngập huy chương của Khuất Văn Khang ở Hà Nội
Xem nhanh
Đường bát truyền thống xứ Quảng- Sản vật mộc mạc nuôi sống một vùng quê
Từng có thời, Quế Sơn, Quế An được xem là “thủ phủ mía đường” của xứ Quảng. Mía được trồng khắp bãi bồi; triền sông, trở thành nguồn nguyên liệu chính cho hàng chục lò nấu đường thủ công hoạt động ngày đêm. Đường bát làm ra không chỉ phục vụ đời sống thường nhật mà còn theo chân thương lái đi khắp Quảng Nam; Quảng Ngãi, Bình Định.
Mỗi bát đường là kết tinh của mía, lửa và công sức người thợ. Mía sau khi ép lấy nước sẽ được nấu liên tục nhiều giờ trong những chảo lớn. Khi nước mía sánh lại, người thợ phải canh lửa; canh thời điểm thật chuẩn để đường không cháy, không non. Công đoạn tưởng chừng giản đơn nhưng đòi hỏi kinh nghiệm tích lũy qua hàng chục năm.
Lửa lò đỏ lên cùng ký ức Tết
Cận Tết là thời điểm bận rộn nhất của các lò đường còn sót lại. Lò đỏ lửa từ sáng sớm đến khuya, khói nghi ngút quyện mùi ngọt đặc trưng. Người thợ múc từng vá đường nóng hổi, đổ vào bát nhôm đã quét dầu để chống dính. Đường nguội dần, đông lại, ánh lên màu vàng nâu óng ả.
Với người xứ Quảng, đường bát không đơn thuần là nguyên liệu nấu ăn. Đó là hương vị của Tết quê. Bánh Tổ, xôi ngọt, chè nếp… nếu thiếu đường bát thì xem như mất đi cái “hồn” của món ăn. Ngày Tết, trong mâm cúng tổ tiên; bát đường bát đặt trang trọng như một lời nhắc nhớ về cội nguồn.
Đường bát truyền thống xứ Quảng – Nghề xưa lặng lẽ trước dòng chảy hiện đại
Theo những người cao tuổi trong làng, thời hoàng kim, mỗi xã có đến vài lò nấu đường; mỗi ngày tiêu thụ hàng chục tấn mía. Nay, nghề nấu đường thủ công dần mai một. Giá mía bấp bênh, nhân công vất vả, sản phẩm khó cạnh tranh với đường công nghiệp khiến nhiều lò lần lượt đóng cửa.
Không ít gia đình có ba, bốn thế hệ từng sống bằng nghề nấu đường; giờ chỉ còn giữ nghề như một cách níu ký ức. Những người thợ cuối cùng vẫn đỏ lửa mỗi dịp Tết, dù lợi nhuận không còn cao; bởi “bỏ thì thương, mà vương thì nặng”.
Vị ngọt không chỉ nằm trong bát đường
Điều giữ chân người làm nghề không chỉ là thu nhập, mà còn là niềm tự hào. Mỗi bát đường làm ra là mồ hôi, là ký ức của cả một vùng đất. Đó là hình ảnh cha truyền con nối; là những đêm trắng canh lò, là tiếng cười nói rộn ràng mỗi mùa mía chín.
Với nhiều người con xa quê, chỉ cần nếm lại miếng đường bát là thấy Tết đã về rất gần. Vị ngọt dịu; không gắt, mang theo cả mùi khói; mùi rơm, mùi đất quê nhà – thứ hương vị mà đường tinh luyện không thể thay thế.
Giữ đường bát là giữ hồn Tết xứ Quảng
Trong nhịp sống hiện đại, đường bát truyền thống xứ Quảng vẫn lặng lẽ tồn tại như một phần di sản văn hóa phi vật thể. Mỗi lò đường còn đỏ lửa là một “bảo tàng sống” của nghề xưa, của Tết xưa.
Giữ được nghề nấu đường không chỉ là giữ một sản vật, mà là giữ ký ức, giữ bản sắc. Khi những bát đường theo chân người mua đi muôn nơi, đó cũng là lúc vị Tết quê được gửi gắm; lan tỏa, nhắc nhớ về một xứ Quảng mộc mạc, nghĩa tình và đậm đà hương vị truyền thống.
Theo: Báo Dân trí