Củ dền đỏ (Beta vulgaris L.) từ lâu được dùng trong bếp ăn gia đình, nhưng thành phần dinh dưỡng của loại củ này đang được các nhà khoa học xác nhận có tác dụng hỗ trợ sức khỏe tim mạch, huyết áp và phòng ngừa ung thư.
- Nông dân Lộc Bình thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ ươm giống cây sở
- Ba mẹ con thu gom hơn 4.000 tài khoản ngân hàng hầu tòa tại TP HCM
- Công an Nghệ An triệt phá đường dây mua bán trái phép dữ liệu cá nhân
Theo phân loại thực vật học, củ dền đỏ thuộc họ rau muối (Chenopodiaceae). Nhiều nghiên cứu quốc tế xếp loại củ này vào nhóm rau có giá trị dinh dưỡng cao, đặc biệt nhờ hàm lượng betain – một acid amin có khả năng chống viêm và chống oxy hóa mạnh.
Trung tâm Y tế Wake Forest Baptist (Mỹ) đã theo dõi người cao tuổi có vấn đề tim mạch khi uống nước ép củ dền hằng ngày. Kết quả cho thấy khả năng duy trì hoạt động thể chất tăng 24% sau một tuần, đồng thời huyết áp giảm ở cả nhóm uống một ngày lẫn nhóm uống nhiều ngày liên tiếp.
Màu đỏ tươi đặc trưng của củ dền đến từ hai hợp chất tự nhiên là betacyanin và betaxanthin – cả hai đều là chất chống oxy hóa. Các nhà dinh dưỡng khuyến cáo nên giữ nguyên vỏ khi nấu để bảo toàn hai hợp chất này, vì nhiệt độ và quá trình gọt vỏ làm giảm đáng kể hàm lượng của chúng.
Chất betain trong củ dền có thêm vai trò ngăn chặn sự gia tăng của homocysteine – một trong những yếu tố gây tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Chất xơ trong củ dền đồng thời giúp giảm cholesterol LDL và tăng cholesterol HDL có lợi.
Về hàm lượng vi chất, củ dền đỏ cung cấp vitamin C, sắt, canxi, magiê, phốt pho và các vitamin nhóm B (B1, B2, B6). Đáng chú ý là lá cây dền đỏ non chứa hàm lượng sắt cao hơn cả cải bó xôi, trong khi vitamin C trong củ giúp cơ thể hấp thụ sắt hiệu quả hơn – điều này có ý nghĩa thực tế với phụ nữ mang thai và người thiếu máu.
Các nhà khoa học Hungary ghi nhận nước ép và bột củ dền có thể làm chậm sự phát triển của khối u trong điều kiện thử nghiệm. Tuy nhiên, đây chưa phải bằng chứng lâm sàng đủ để kết luận củ dền chữa được ung thư; bệnh nhân ung thư chỉ nên xem rau củ là thực phẩm hỗ trợ, không thay thế phác đồ điều trị y tế.
Củ dền có chỉ số glycemic cao và hàm lượng oxalat đáng kể, vì vậy không phải ai cũng phù hợp để ăn nhiều. Người bị huyết áp thấp, tiểu đường, sỏi thận hoặc đang có vấn đề tiêu hóa nên hạn chế hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi đưa loại củ này vào khẩu phần thường xuyên.
Trường Anh (tổng hợp)