Nhiều người trẻ nỗ lực “cai nghiện công nghệ” khi nhận ra cuộc sống bị chi phối bởi smartphone, mạng xã hội và tìm lại cân bằng qua thiên nhiên, khóa tu, sống chậm
Xem nhanh
Cai nghiện công nghệ – Khi giới trẻ kiệt sức vì thiết bị số
Hồng Nhung, 26 tuổi ở Hà Nội, từng sống gắn bó 16 tiếng mỗi ngày với điện thoại.
Là nhân viên truyền thông; cô phải cập nhật xu hướng, phản hồi tin nhắn không ngừng nghỉ.Nhưng càng dùng, cô càng kiệt sức.
Mạng xã hội với vô vàn tin giả, thông tin tiêu cực khiến cô mất ngủ, căng thẳng.
Dù đã thử xóa ứng dụng, khóa điện thoại, thậm chí chỉ dùng đồng hồ thông minh; Nhung vẫn thất bại.Cô kể: “Tôi bứt rứt, cáu kỉnh, thấy trống trải khi tay mình không cầm điện thoại”.
Đến hè 2025, cô quyết định lên núi tu một tuần. Hai ngày đầu vật vã, nhưng dần dần; Nhung nhận ra giá trị của việc trò chuyện trực tiếp và cảm giác kết nối thật.
Sau khóa tu, cô tắt thông báo ngoài giờ làm, xóa ứng dụng vô bổ, và thấy tâm trí nhẹ nhõm hơn.
Cai nghiện công nghệ – Khi AI khiến người trẻ “lười suy nghĩ”
Kim Ngân, 20 tuổi, thừa nhận không thể rời điện thoại quá năm phút.Cô dùng ChatGPT để làm bài; lên kế hoạch và thậm chí coi AI là bạn tâm giao.Ngân nói: “Từ ngày có AI; tôi chẳng cần tự suy nghĩ nữa”.
Từng xóa ứng dụng vì sợ thành “xác sống”, nhưng cảm giác sợ bỏ lỡ (FOMO) khiến cô không chịu nổi.Mãi đến khi nhận ra gần một năm qua không còn trò chuyện cùng bố mẹ; Ngân mới thấy mình đang đánh mất điều gì.Cô bắt đầu đọc sách, dành thời gian cho gia đình và dự định mua một chiếc “điện thoại cục gạch”.
Xu hướng “Digital Detox” lan rộng trong giới trẻ
Theo tiến sĩ Nguyễn Phương Chi (Đại học Arizona, Mỹ), “Digital Detox” là quá trình chủ động ngừng sử dụng thiết bị kỹ thuật số để quay lại đời sống thực.
Khảo sát của Ernst & Young Việt Nam năm 2025 cho thấy, khoảng 10-15% Gen Z tại đô thị đang chọn dùng “điện thoại cục gạch” để giảm phụ thuộc.Nhiều người tham gia các khóa thiền; khóa tu, workshop không dùng smartphone.
Các chuyên gia nhận định đây là tín hiệu tích cực, khi giới trẻ bắt đầu hiểu tác hại của “nền kinh tế chú ý” – Nơi thuật toán được thiết kế để khiến họ nghiện lướt và tiêu thụ nội dung nhanh.
Cai nghiện công nghệ – Thách thức với sức khỏe tâm thần
Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu (Văn phòng Tư vấn và Trị liệu Tâm lý Hồng Thu, Hà Nội) cho rằng: Internet không xấu; nhưng cách dùng sai đang phá hủy sự tập trung, trí nhớ và cảm xúc.
WHO đã công nhận “rối loạn nghiện Internet” là vấn đề sức khỏe tâm thần.Nghiên cứu tại Mỹ và Hàn Quốc cho thấy nghiện mạng có thể làm teo chất xám ở vùng kiểm soát xung động – Tương tự người nghiện cờ bạc.
Tại Nhật Bản, hơn 1,5 triệu người trẻ rơi vào tình trạng “hikikomori” – Sống ẩn dật do lệ thuộc công nghệ.Các phòng khám trị liệu kỹ thuật số ở Mỹ; Hàn Quốc và Việt Nam hiện quá tải vì người trẻ mất ngủ, lo âu, trầm cảm sau nhiều năm “sống online”.
Giải pháp cho người trẻ thoát khỏi vòng xoáy công nghệ
Theo các chuyên gia, nghiện Internet là một dạng “rối loạn điều hòa cảm xúc”.
Khi nhận được lượt “like” hay bình luận, dopamine trong não tăng cao, tạo cảm giác hưng phấn.Nhưng khi rời màn hình; dopamine hạ xuống khiến người dùng thèm “liều mới” – Một chu kỳ nghiện lặp lại.
Thạc sĩ Lê Anh Tú (ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM) cho rằng các nền tảng số vận hành dựa trên “nền kinh tế chú ý”, khiến người dùng trở thành con mồi của thuật toán.
Bác sĩ Thu khuyên: “Không cần rời bỏ Internet, nhưng hãy tách mình khỏi vai trò con mồi”.Giới trẻ nên giới hạn thời gian online, tắt thông báo không cần thiết, và dành ít nhất một giờ mỗi ngày cho hoạt động không màn hình như đọc sách, đi bộ.
Nếu đã thử mà vẫn không kiểm soát được; hãy tìm đến chuyên gia tâm lý.
Bởi “cai nghiện công nghệ” không chỉ là một lựa chọn, mà là hành trình tìm lại chính mình
Theo: VnExpress